آداب لعن و نفرین

آداب لعن و نفرین

 

چکیده

لَعن و نفرین، نمادی از برائت و بیزاری از دشمنان خدا و اهل بیت است که مجموعه‌ی رهنمودها درباره‌ی آن، آداب لعن و نفرین را شکل می‌دهد.
لعن در کنار محبت و مهرورزی با دوستان خدا و اهل بیت، به منزله‌ی دو بال برای ایمان به شمار می‌رود و آثاری همچون دوستی و رضایت خدا و کمال ایمان را به دنبال دارد.

 

۱- معنی لعن

و امّا لعن اگر در سخن خدا باشد به معنای دور کردن از رحمت است، و اگر از طرف مردم بود به معنای دور شدن است. (مفردات ص ۴۵۱)

 

۲- ملعونین در قرآن

2-1- آزار دهندگان خدا و رسولش

اَللهُ تَعالی: إٍنَّ الَّذِینَ یُؤْذُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فِی الدُّنْیَا وَ الْآخِرَةِ وَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذَاباً مُّهِیناً. (احزاب /۵۷)

آنها که خدا و پیامبرش را آزار می‏‌دهند، خداوند آنان را از رحمت خود در دنیا و آخرت دور ساخته، و برای آنها عذاب خوارکننده‌‏ای آماده کرده است.

 

2-2- شیطان

اَللهُ تَعالی: إِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا إِنَاثًا وَ إِنْ يَدْعُونَ إِلَّا شَيْطَانًا مَرِيدًا. (نساء /۱۱۷)

مشرکان آنچه غیر از خدا می‌خوانند، فقط بت‌هایی است (بی روح)، که (هیچ اثری ندارد و یا) شیطانی سرکش و ویرانگر است.

 

اَللهُ تَعالی: وَ إِنَّ عَلَیْکَ اللَّعْنَةَ إِلَی یَوْمِ الدِّینِ. (حجر/۳۵)

و لعنت و دوری از رحمت حق تا روز قیامت بر تو خواهد بود.

 

اَللهُ تَعالی: لَّعَنَهُ اللّهُ وَ قَالَ لَأَتَّخِذَنَّ مِنْ عِبَادِکَ نَصِیبًا مَّفْرُوضًا. (نساء/۱۱۸)

خدا او را از رحمت خویش دور ساخته و (ابلیس) گفت: از بندگان تو سهم معینی خواهم گرفت.

 

2-3- کافران

اَللهُ تَعالی: لُعِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَى لِسَانِ دَاوُودَ وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ. (مائده/78)

از ميان فرزندان اسرائيل، آنان كه كفر ورزيدند، به زبان داوود و عيسى بن مريم مورد لعنت قرار گرفتند. اين [كيفر] به خاطر آن بود كه عصيان ورزيده و [از فرمان خدا] تجاوز مى‌كردند.

 

اَللهُ تَعالی: إِنَّ اللَّهَ لَعَنَ الْکَافِرِینَ وَ أَعَدَّ لَهُمْ سَعِیرًا. (احزاب/۶۴)

خداوند کافران را لعن کرده (و از رحمت خود دور داشته) و برای آنان آتش سوزاننده‌ای آماده کرده است.

 

اَللهُ تَعالی: اِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا وَ مَاتُوا وَ هُمْ کُفَّارٌ أُولَئِکَ عَلَیْهِمْ لَعْنَةُ اللّهِ وَ الْمَلآئِکَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِینَ. (بقره /۱۶۱)

همانا کسانی که کافر شدند، و در حال کفر از دنیا رفتند، لعنت خداوند و فرشتگان و همه مردم بر آنها خواهد باد.

 

اَللهُ تَعالی: وَعَدَ الله الْمُنَافِقِینَ وَ الْمُنَافِقَاتِ وَ الْکُفَّارَ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدِینَ فِیهَا هِیَ حَسْبُهُمْ وَ لَعَنَهُمُ اللّهُ وَ لَهُمْ عَذَابٌ مُّقِیمٌ. (توبه /۶۸)

خداوند به مردان و زنان منافق و کفار، وعده آتش دوزخ داده است که در آن جاودانه خواهند ماند که همان کفایتشان می کند!  و خدا آنها را لعن کرده و عذاب همیشگی برای آنهاست.

 

2-4- مشرکین

اَللهُ تَعالی: وَ یُعَذِّبَ الْمُنَافِقِینَ وَ الْمُنَافِقَاتِ وَ الْمُشْرِکِینَ وَ الْمُشْرِکَاتِ الظَّانِّینَ بِاللَّهِ ظَنَّ السَّوْءِ عَلَیْهِمْ دَائِرَةُ السَّوْءِ وَغَضِبَ اللَّهُ عَلَیْهِمْ وَ لَعَنَهُمْ وَ أَعَدَّ لَهُمْ جَهَنَّمَ وَ سَاءتْ مَصِیرًا (فتح /۶)

و مردان و زنان منافق و مردان و زنان مشرک را که به خدا گمان بد می‌برند، عذاب می‌کند. گردش ناگوار بر آنها!  خداوند بر آنان غضب کرده و از رحمت خود دورشان ساخته و جهنم را برای آنان آماده کرده و چه بد سرانجامی است!

 

2-5- منافقین

اَللهُ تَعالی: وَعَدَ الله الْمُنَافِقِینَ وَ الْمُنَافِقَاتِ وَ الْکُفَّارَ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدِینَ فِیهَا هِیَ حَسْبُهُمْ وَ لَعَنَهُمُ اللّهُ وَ لَهُمْ عَذَابٌ مُّقِیمٌ. (توبه /۶۸)

خداوند به مردان و زنان منافق و کفّار، وعده‌ی  آتش دوزخ داده که در آن جاودانه خواهند ماند که همان کفایتشان می‌کند! و خدا آنها را لعن کرده و عذاب همیشگی برای آنهاست!

 

2-6- ظالمین

اَللهُ تَعالی: وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَی عَلَی اللّهِ کَذِبًا أُوْلَئِکَ یُعْرَضُونَ عَلَی رَبِّهِمْ وَ یَقُولُ الأَشْهَادُ هَؤُلاء الَّذِینَ کَذَبُواْ عَلَی رَبِّهِمْ أَلاَ لَعْنَةُ اللّهِ عَلَی الظَّالِمِینَ. (هود /۱۸)

چه کسی ستمکارتر است از کسی که بر خدا دروغ می بندد؟! آنان بر پروردگارشان عرضه می‌شوند، در حالی که شاهدان می‌گویند: اینها همان‌ها هستند که به پروردگارشان دروغ بستند! ای لعنت خدا بر ظالمان باد!

 

اَللهُ تَعالی: یَوْمَ لَا یَنفَعُ الظَّالِمِینَ مَعْذِرَتُهُمْ وَلَهُمُ اللَّعْنَةُ وَلَهُمْ سُوءُ الدَّارِ. (غافر/۵۲)

روزی که معذرت ظالمین سودی نبخشد و لعنت و جایگاه بد برای آنهاست!

 

2-7- اتهام به زنا

اَللهُ تَعالی: إِنَّ الَّذِینَ یَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ الْغَافِلَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ لُعِنُوا فِی الدُّنْیَا وَ الْآخِرَةِ وَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ. (نور/ ۲۳)

همانا کسانی که زنان پاکدامن و بی خبر (از هرگونه آلودگی) و مؤمن را متهم می‌سازند، در دنیا و آخرت از رحمت الهی به دورند و عذاب بزرگی برای آنهاست.

 

2-8- عهدشکنان در میثاق با خدا

اَللهُ تَعالی: وَ الَّذِینَ یَنقُضُونَ عَهْدَ اللّهِ مِن بَعْدِ مِیثَاقِهِ وَ یَقْطَعُونَ مَآ أَمَرَ اللّهُ بِهِ أَن یُوصَلَ وَ یُفْسِدُونَ فِی الأَرْضِ أُوْلَئِکَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَ لَهُمْ سُوءُ الدَّارِ. (رعد/ ۲۵)

آنها که عهد الهی را پس از محکم کردن می‌شکنند، و پیوندهایی را که خدا دستور به برقراری آن داده قطع می‌کنند، و در زمین فساد می کنند، لعنت و ناگواری آخرت برای آنهاست!

 

2-9- کتمان کنندگان

اَللهُ تَعالی: إِنَّ الَّذِینَ یَکْتُمُونَ مَا أَنزَلْنَا مِنَ الْبَیِّنَاتِ وَ الْهُدَی مِن بَعْدِ مَا بَیَّنَّاهُ لِلنَّاسِ فِی الْکِتَابِ أُولَئِکَ یَلعَنُهُمُ اللّهُ وَیَلْعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ. (بقره /۱۵۹)

همانا کسانی که دلایل روشن، و وسیله‌ی هدایتی را که نازل کرده‌ایم، بعد از آنکه در کتاب برای مردم بیان  کردیم، کتمان کنند، خدا آنها را لعنت می‌کند. و همه لعن کنندگان نیز، آنها را لعن می‌کنند.

 

2-10- لعن بر مفسدین و قطع کنندگان رحِم

اَللهُ تَعالی: فَهَلْ عَسَیْتُمْ إِن تَوَلَّیْتُمْ أَن تُفْسِدُوا فِی الْأَرْضِ وَ تُقَطِّعُوا أَرْحَامَکُمْ أُوْلَئِکَ الَّذِینَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فَأَصَمَّهُمْ وَ أَعْمَی أَبْصَارَهُمْ.( محمد/ ۲۲و۲۳)

پس آیا جز این انتظار می‌رود که چون(از این دستورها) روی گردان شوید، در زمین فساد و قطع پیوند خویشاوندی کنید؟

آنها کسانی هستند که خدا لعنتشان کرده، گوش‌هایشان را کر و چشم‌هایشان را کور کرده است!

 

۳- ملعونین در روایات

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ إنّي لَعَنتُ سَبعَةً لَعَنَهُمُ اللّه و كُلُّ نَبيٍّ مُجابٍ قَبلي ، فقيلَ : و مَن هُم يا رسولَ اللّه ؟ فقالَ : الزّائدُ في كِتابِ اللّه ، و المُكَذِّبُ بقَدَرِ اللّه ، و المُخالِفُ لِسُنَّتي ، و المُستَحِلُّ مِن عِترَتي ما حَرَّمَ اللّه ، و المُتَسلِّطُ بالجَبريَّةِ ليُعِزَّ مَن أذَلَّ اللّه و يُذِلَّ مَن أعَزَّ اللّه ، و المُستَأثِرُ علَی المُسلمينَ بفَيئهِم مُستَحِلاًّ لَهُ ، و المُحَرِّمُ ما أحَلَّ اللّه عَزَّ و جلَّ. (بحار الأنوار ج ۷۲ ص ۳۳۹)

من هفت گروه را لعنت كرده ام، كه خدا و هر پيامبری که دعایش مستجاب است، پيش از من نيز آنها را لعنت كرده‌اند! عرض شد: ای رسول خدا! آنها كيستند؟ فرمود: كسی كه به كتاب خدا بيفزايد. كسی كه تقدير خدا را دروغ بداند. كسی كه با سنّت و روش من مخالفت ورزد.كسی كه از عترت و خاندان من آنچه را كه خداوند حرام كرده است، حلال شمارد. كسی كه با توسّل به زور حكومت را به دست گيرد، تا كسی را كه خدا خوارش گردانيده است؛ عزيز گرداند و كسی را كه خدا عزّت بخشيده است به ضعف و زبونی كشاند، و كسی كه بيت المال مسلمانان را به انحصار خويش درآورد و آن را برای خود حلال شمارد و كسی كه آنچه را خداوند عزیز و بلندمرتبه حلال كرده است، حرام گرداند.

 

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ مَن تأَثَّمَ أَن یَلعَنَ مَن لَعَنَهُ اللهُ فَعَلَیهِ لَعنَةُ الله اِحفظُونی فی عِترتی وَ ذُرِّیتّی فَمَن حَفِظَنی فیهِم حَفِظَهُ الله اَلا لَعنَةُ اللهِ عَلی مَن آذانی فیهِم. (بحار الانوار ج ۲۷ ص ۱۹۹)

هر کس از لعن کردنِ کسی که خدا او را لعنت کرده خودداری کند، لعنت خدا بر او باد. با پاسداری از حرمت عترت و فرزندان من، حرمت مرا نگه بدارید. لعنت خدا بر کسانی که با اذیت کردن آنها مرا اذیت می‌کنند!

 

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ إِذَا ظَهَرَتِ‏ الْبِدَعُ‏ فِي أُمَّتِي فَلْيُظْهِرِ الْعَالِمُ عِلْمَهُ وَ إِلَّا فَعَلَيْهِ‏ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ‏. (بحار الانوار ج ۵۴ ص ۲۳۴)

هرگاه بدعت‌هایی در میان امّت من پدید آید، باید عالمِ دین، علمش را ظاهر و از بدعت‌ها جلوگیری کنند، و هر عالمی که جلوی بدعت‌ها را نگیرد (و سکوت کند)، لعنت خداوند عزیز و بلندمرتبه و فرشتگان و مردم همگی بر او باد.

 

۴- لعن ممنوع

4-1- لعن بر مؤمن

اَلْبَاقِرُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: إِنَّ اللَّعْنَةَ إِذَا خَرَجَتْ مِنْ فِی صَاحِبِهَا تَرَدَّدَتْ بَیْنَهُمَا فَإِنْ وَجَدَتْ مَسَاغاً وَ إِلَّا رَجَعَتْ عَلَی صَاحِبِهَا. (كافی ج ‏2 ص 360)

چون لعنت از زبان کسی در باره‌ی دیگری برون آید، آن لعن در میان لعنت کننده و شخص لعنت‌شده تردد و نوسان کند. اگر مجوزی در لعنت‌شده دید، بر او وارد آید و گرنه به خودِ لعنت‌کننده باز گردد.

 

4-2- لعن بر دنیا

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ إِذَا قَالَ الْعَبْدُ لَعَنَ اللَّهُ الدُّنْيَا قَالَتِ الدُّنْيَا لَعَنَ اللَّهُ أَعْصَانَا لِرَبِّه‏. (بحار الانوار ج ۷۴ ص ۱۷۸)

هنگامی که بنده‌ای بگوید: خدا دنیا را لعنت کند! دنیا می‌گوید: خدا گناهکارترین ما را در برابر پروردگارش لعنت کند!

 

4-3- لعن بر حیوانات

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: فِي الدَّوَابِّ لَا تَضْرِبُوهَا الْوُجُوهَ وَ لَا تَلْعَنُوهَا فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَعَنَ‏ لَاعِنَهَا. (بحار الانوار ج ۶۱ ص۲۱۲)

به صورت چهار پایان شلاق نزنید و آنها را لعن نکنید؛ زیرا خداوند عزیز و بلندمرتبه لعن کننده‌ی حیوانات را لعنت می‌کند.