آداب فرج خواهی
چکیده
انسانها در طول تاریخ با مشکلات و سختیهای بزرگ، دست و پنجه نرم کردهاند و برای رهایی از آنها به دنبال راه نجات هستند. در آداب فرج خواهی بخشی از راههای نجات آمده است، مانند دعا، استغفار و… و این خود نشان امیدواری و عدم یأس آنهاست.
واژه های مرتبط
فرج، گشایش، انتظار فرج، دعا، نماز، استغفار، گریه، اندوه، ندبه، صبر، انتظار
۱- معنی و مفهوم
فرج به لحاظ لغت به معنای درب، باب، راه، گشایش و اتصال است.
واژۀ «فَرَج» (به فتح ف، ر)، در لغت به معنای «رهایی از غم و اندوه و گشایش» است،
۲- اهمیت
وَ قَالَ لَهُ ]اَلرِّضَا عَلَیْهِ السَّلَامُ[ مُعَمَّرُ بْنُ خَلَّادٍ: عَجَّلَ اللَّهُ فَرَجَكَ فَقَالَ (عَلَیْهِ السَّلَامُ): يَا مُعَمَّرُ ذَاكَ فَرَجُكُمْ أَنْتُمْ. (بحارالأنوار ج ۷۵ ص ۳۳۹)
معمّر بن خلّاد به امام رضا (عليه السلام) عرض کرد: خداوند، هر چه زودتر، فَرَج شما (دولت شما) را برساند! فرمود : «ای معمّر! اين فرج، در واقع، فَرَج شماست.
اَلرَّسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: مَا مِنْ دَارٍ فِيهَا فَرْحَةٌ إِلاَّ يَتْبَعُهَا تَرْحَةٌ وَ مَا مِنْ هَمٍّ إِلاَّ وَ لَهُ فَرَجٌ. (بحار الأنوار ج ۶۸ ص ۲۴۲)
هیچ خانه ای نیست که در آن خوشحالی باشد، مگر اینکه دنبال آن ناراحتی و اندوهی واقع میشود. و هیچ اندوهی نیست، مگر اینکه فرج و گشایشی را دنبال دارد.
اَلرَّسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لِعَلِيٍّ : يَا عَلِيُّ مَا مِنْ دَارٍ فِيهَا فَرْحَةٌ إِلَّا يَتْبَعُهَا تَرْحَةٌ وَ مَا مِنْ هَمٍّ إِلَّا وَ لَهُ فَرَجٌ إِلَّا هَمَّ أَهْلِ النَّارِ فَإِذَا عَمِلْتَ سَيِّئَةً فَأَتْبِعْهَا بِحَسَنَةٍ تَمْحُهَا سَرِيعاً وَ عَلَيْكَ بِصَنَائِعِ الْخَيْرِ فَإِنَّهَا تَدْفَعُ مَصَارِعَ السَّوْءِ. (بحار الأنوار ج ۶۶ ص ۳۵۷)
رسول خدا (صلی اللَّه عليه و آله) به علی (عليه السّلام) فرمود: ای علی! هيچ خانه ای نيست كه در آن خوشحالی پيدا شود و مگر اينكه دنباله اش غم و اندوه خواهد بود و همهی اندوه ها برطرف میشوند، مگر اندوه اهل جهنم! هر گاه كار بدی از تو سر زد، پس كار نيكی انجام بده تا آن را محو كند و كار نيك، آدمی را از بدیها حفظ میكند.
أَمِيرَاَلْمُؤْمِنِينُ عَلَيْهِ السَّلاَم: أَنَّهُ سَأَلَ عَنْهُ رَجُلٌ: أَيُّ اَلْأَعْمَالِ أَحَبُّ إِلَی اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ؟ قَالَ اِنْتِظَارُ اَلْفَرَجِ. (بحار الأنوار ج ۵۲ ص ۱۲۲)
مردی از آن حضرت پرسید: کدام عمل نزد خدای عزیز و بلندمرتبه محبوبتر است؟ فرمود: انتظار فرج.
اَلرَّسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: اِنْتِظَارُ الْفَرَجِ عِبَادَهٌ. (بحار الأنوار ج ۵۲ ص ۱۲۲)
انتظار فرج عبادت است.
اَلسَّجَادُ عَلَيْهِ السَّلاَم: انْتِظَارُ الْفَرَجِ مِنْ أَعْظَمِ الْفَرَجِ. (بحار الأنوار ج ۵۲ ص ۱۲۲)
انتظار فرج از بزرگترین فرجهاست.
الْحَسَنِ بْنِ الْجَهْمِ:سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ (عَلَيْهِ السَّلاَمُ) عَنْ شَیْ ءٍ مِنَ الْفَرَجِ؟ فَقَالَ أَ وَ لَسْتَ تَعْلَمُ أَنَّ انْتِظَارَ الْفَرَجِ مِنَ الْفَرَجِ؟ قُلْتُ لَا أَدْرِی! إِلَّا أَنَّ تُعَلِّمَنِی فَقَالَ: نَعَمْ انْتِظَارُ الْفَرَجِ مِنَ الْفَرَجِ. (بحار الأنوار ج ۵۲ ص ۱۳۰)
حسن بن جهم: از امام کاظم (علیه السلام) دربارهی امور مربوط به فرج پرسیدم. فرمود: آیا نمیدانی که انتظار فرج از فرج است؟ گفتم: نمیدانم، مگر اینکه شما مرا بیاموزی. فرمود: بله، انتظار امر فرج از فرج است.
أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ عَلَيْهِ السَّلاَم: لِكُلِّ هَمٍّ فَرَجٌ. (عیون الحکم ص۴۰۱)
برای هر گرفتاری ای، گشايش و فرجی است.
۳- نماز
عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَثِير: شَكَوْتُ إِلَی أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ (عَلَيْهِ السَّلاَمُ) كَرْباً أَصَابَنِي قَالَ يَا عَبْدَ اَلرَّحْمَنِ إِذَا صَلَّيْتَ اَلْعِشَاءَ اَلْآخِرَةَ فَصَلِّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ ضَعْ خَدَّكَ اَلْأَيْمَنَ عَلَی اَلْأَرْضِ ثُمَّ قُلْ « يَا مُذِلَّ كُلِّ جَبَّارٍ وَ مُعِزَّ كُلِّ ذَلِيلٍ قَدْ وَ حَقِّكَ بَلَغَ مَجْهُودِي » قَالَ فَمَا قُلْتُهُ إِلاَّ ثَلاَثَ لَيَالٍ حَتَّی جَاءَ لِيَ اَلْفَرَجُ. (بحار الأنوار ج ۸۴ ص ۱۰۶)
عبد الرحمن ابن کثیر: به امام صادق) علیه السلام (از گرفتاری که به من رسیده بود شکوه کردم. فرمود: ای عبدالرحمن! وقتی نماز عشا را خواندی، دو رکعت نماز بخوان، سپس گونهی راست خود را بر زمین بگذار و بگو: «ای ذلیل کننده هر گردنکش و عزیز کننده هر ذلیل! به حق خودت سوگندت میدهم، مرا به مقصودم برسان!». گفت: این ذکر را فقط سه شب گفتم و گرفتاریم برطرف شد.
صَلَاةُ الْحُجَّةِ عَلَيْهِ السَّلاَم: رَكْعَتَيْنِ… وَ تَدْعُو عَقِيبَهَا فَتَقُولُ اللَّهُمَّ عَظُمَ الْبَلَاءُ وَ بَرِحَ الْخَفَاءُ وَ انْكَشَفَ الْغِطَاءُ وَ ضَاقَتِ الْأَرْضُ بِمَا وَسِعَتِ السَّمَاءُ وَ إِلَيْكَ يَا رَبِّ الْمُشْتَكَی وَ عَلَيْكَ الْمُعَوَّلُ فِي الشِّدَّةِ وَ الرَّخَاءِ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ الَّذِينَ أَمَرْتَنَا بِطَاعَتِهِمْ وَ عَجِّلِ اللَّهُمَ فَرَجَهُمْ بِقَائِمِهِمْ وَ أَظْهِرْ إِعْزَازَهُ… (جمال الأسبوع بكمال العمل المشروع ص 280)
نماز حضرت حجت (علیه السلام): دو رکعت است… سپس در تعقیب آن نماز میخوانی:« خدایا! مصیبت بزرگ شده و راز آشکار گشته است… خدایا! بر محمد و آل محمد که ما را به اطاعتشان فرمان دادهای، درود فرست، و ای خدا! فرجشان را به وسیلهی قائمشان تعجیل فرما و آشکار کن عزت و سربلندی دولت مهدوی را… »
اَلرَّسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: أَفْضَلُ الْعِبَادَهِ انْتِظَارُ الْفَرَجِ. (بحار الأنوار ج ۵۲ ص ۱۲۵)
بهترین عبادتها، انتظار فرج (آل محمد صلی الله علیه و آله) است.
اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلاَم: فِي اَلْهَمِّ قَالَ تَغْتَسِلُ وَ تُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَ تَقُولُ: « يَا فَارِجَ اَلْهَمِّ وَ يَا كَاشِفَ اَلْغَمِّ يَا رَحْمَانَ اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةِ وَ رَحِيمَهُمَا فَرِّجْ هَمِّي وَ اِكْشِفْ غَمِّي يَا اَللَّهُ اَلْوَاحِدُ اَلْأَحَدُ اَلصَّمَدُ اَلَّذِي لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ» اِعْصِمْنِي وَ طَهِّرْنِي وَ اِذْهَبْ بِبَلِيَّتِي وَ اِقْرَأْ آيَةَ اَلْكُرْسِيِّ وَ اَلْمُعَوِّذَتَيْنِ. (کافی ج ۲ ص ۵۵۷)
برای رفع همّ، غسل كن و دو ركعت نماز بخوان و بگو: « ای برطرف کننده غم و اندوه! ای برطرف کننده غم و اندوه! ای مهربان ترین مهربانان در دنیا و آخرت! غم و اندوه مرا برطرف کن و اندوهم را برطرف ساز. ای خدای یگانه و بیهمتا، ای پناه ابدی! آنکه نه میزاید و نه زاده شده است، و هیچ کس همتا و همانندی برای او نیست.»، مرا نگهدار و پاك كن و بلاء را از من ببر و بخوان آية الكرسی و دو سورهی معوذتین را: « قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ اَلْفَلَقِ » و « قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ اَلنّاسِ ».
۴- دعا
اَلمَهدِیُّ عَلَيْهِ السَّلاَم: وَ أَکْثِرُوا الدُّعَاءَ بِتَعْجِیلِ الْفَرَجِ فَإِنَّ ذَلِکَ فَرَجُکُمْ. (بحار الأنوار ج ۵۲ ص ۹۲)
برای تعجیل فرج، زیاد دعا کنید! زیرا دعا کردن در تعجیل فرج، خود فرج و گشایش شماست!
عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ: كَتَبَ مُحَمَّدُ بْنُ حَمْزَةَ الْغَنَوِيُّ إِلَيَّ يَسْأَلُنِي أَنْ أَكْتُبَ إِلَی أَبِي جَعْفَرٍ (عَلَيْهِ السَّلاَمُ) فِي دُعَاءٍ يُعَلِّمُهُ يَرْجُو بِهِ الْفَرَجَ فَكَتَبَ إِلَيَّ أَمَّا مَا سَأَلَ مُحَمَّدُ بْنُ حَمْزَةَ مِنْ تَعْلِيمِهِ دُعَاءً يَرْجُو بِهِ الْفَرَجَ فَقُلْ لَهُ يَلْزَمُ « يَا مَنْ يَكْفِي مِنْ كُلِّ شَيْءٍ وَ لَا يَكْفِي مِنْهُ شَيْءٌ اكْفِنِي مَا أَهَمَّنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ » فَإِنِّي أَرْجُو أَنْ يُكْفَی مَا هُوَ فِيهِ مِنَ الْغَمِّ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَی فَأَعْلَمْتُهُ ذَلِكَ فَمَا أَتَی عَلَيْهِ إِلَّا قَلِيلٌ حَتَّی خَرَجَ مِنَ الْحَبْسِ. (کافی ج ۲ ص۵۶۰)
علی بن مهزيار: محمد بن حمزه غنوی به من نوشت و از من خواست كه به حضرت جواد (عليه السلام) بنويسم كه دعایی به او بياموزد كه بدان وسيله گشايشی برايش حاصل گردد (و از زندانی كه در آن گرفتار شده بود خلاص گردد.). پس آن حضرت به من نوشتند: اما آنچه محمد بن حمزه درخواست كرده كه دعایی بياموزد كه بدان فرج و گشايش يابد، پس به او بگو كه ملازم اين دعا باشد (و هميشه بگويد): «ای کسی که از هر چیز کفایت میکنی و هیچ چیز نمیتواند او را کفایت کند! آنچه برای من مهم است، را کفایت فرما.»، پس من اميد دارم كه اندوه و گرفتاريش برطرف شود. ان شاء اللَّه تعالی. من هم آن دعا را به او رساندم، و بر او نگذشت جز مدت كمی كه از زندان بيرون آمد.
اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلاَم : إِذَا أَصَابَكَ أَمْرٌ فَبَلَغَ مِنْكَ مَجْهُودَكَ فَاسْجُدْ عَلَی اَلْأَرْضِ وَ قُلْ: يَا مُذِلَّ كُلِّ جَبَّارٍ يَا مُعِزَّ كُلِّ ذَلِيلٍ قَدْ وَ حَقِّكَ بَلَغَ مَجْهُودِي فَصَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ فَرِّجْ عَنِّي. (بحار الأنوار ج ۸۳ ص ۲۱۸)
هرگاه به پیشامدی برخورد کردی و کوشش تو به جایی نرسید، بر روی زمین سجده کن و بگو: «ای خوار کننده هر زورگو! ای عزیز کننده هر خوار شده ای! به حق تو سوگند! که کوششم به سر رسیده است. پس بر محمد و خاندان محمد درود فرست، و مشکلم را از من برطرف فرما.»
اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلاَم:… اللَّهُمَ أَرِنِي الطَّلْعَةَ الرَّشِيدَةَ وَ الْغُرَّةَ الْحَمِيدَةَ وَ اكْحُلْ نَاظِرِي بِنَظْرَةٍ مِنِّي إِلَيْهِ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُ وَ سَهِّلْ مَخْرَجَهٌ… (بحارالأنوار ج۵۳ص۹۵ -دعای عهد، مفاتیح الجنان)
بار خدایا! آن جمال با رشادت و پیشانی ستوده را به من بنمایان و با نگاهی از من به او، دیدهام را سُرمه بگذار و در فرج او تعجیل کن و ظهورش را آسان نما!
اَلسَّجّادُ عَلَيْهِ السَّلاَم: ضَمَّنِي وَالِدِي (عَلَيْهِ السَّلاَمُ) إِلَی صَدْرِهِ يَوْمَ قُتِلَ وَ الدِّمَاءُ تَغْلِي وَ هُوَ يَقُولُ يَا بُنَيَّ احْفَظْ عَنِّي دُعَاءً عَلَّمَتْنِيهِ فَاطِمَةُ (عَلَيْها السَّلاَمُ) وَ عَلَّمَهَا رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّی اللهُ عَلیهِ وَآلِهِ) وَ عَلَّمَهُ جَبْرَئِيلُ (عَلَيْهِ السَّلاَمُ) فِي الْحَاجَةِ وَ الْمُهِمِّ وَ الْغَمِّ وَ النَّازِلَةِ إِذَا نَزَلَتْ وَ الْأَمْرِ الْعَظِيمِ الْفَادِحِ قَالَ ادْعُ « بِحَقِ يس وَ الْقُرْآنِ الْحَكِيمِ وَ بِحَقِ طه وَ الْقُرْآنِ الْعَظِيمِ يَا مَنْ يَقْدِرُ عَلَی حَوَائِجِ السَّائِلِينَ يَا مَنْ يَعْلَمُ مَا فِي الضَّمِيرِ يَا منفس [مُنَفِّساً] عَنِ الْمَكْرُوبِينَ يَا مفرج [مُفَرِّجاً] عَنِ الْمَغْمُومِينَ يَا رَاحِمَ الشَّيْخِ الْكَبِيرِ يَا رَازِقَ الطِّفْلِ الصَّغِيرِ يَا مَنْ لَا يَحْتَاجُ إِلَی التَّفْسِيرِ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ افْعَلْ بِي كَذَا وَ كَذَا.»
پدرم در روزی که کشته شد، در حالی که خونش هنوز میجوشید، مرا در آغوش گرفت و به من فرمود: ای فرزندم! دعايی را به تو ياد میدهم كه رسول خدا (صلّی اللَّه عليه و آله) آن را از جبرئيل آموخته و به دخترش فاطمه (عليها السّلام) تعليم کرد. پس اين دعا را در وقت حاجت، همّ و غم، و نزول بلاها بخوان و سپس حوایج خود را در انتهای آن بيان کن. آن دعا اين است:« به حقّ ياسين و قرآن حکیم و به حقّ طه و قرآن عظیم. ای آنکه بر برآوردن نیازهای درخواستکنندگان توانایی! ای آنکه از درون دلها آگاهی! ای آنکه پریشانخاطران را برطرف میکنی! ای آنکه اندوهگینان را برطرف میسازی. ای آنکه بر سالمندان رحم میکنی. ای آنکه روزی کودکان خردسال را میدهی! ای آنکه نیازی به توضیح نداری! بر محمد و آل محمد درود فرست.» و سپس حوایج خود را بخواه.
۵- استغفار
اَلرَّسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: مَنْ أَكْثَرَ اَلاِسْتِغْفَارَ جَعَلَ اَللَّهُ لَهُ مِنْ كُلِّ هَمٍّ فَرَجاً وَ مِنْ كُلِّ ضِيقٍ مَخْرَجاً وَ رَزَقَهُ مِنْ حَيْثُ لاَ يَحْتَسِبُ. (بحار الأنوار ج ۷۴ ص ۱۷۲)
هر کس زیاد استغفار کند، خدا در هر غمی برای او فرجی و در هر سختی، گشایشی قرار دهد، و او را از جایی روزی دهد که گمانش را نمیبرد.
۶- گریه و ندبه
اَلرَّسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ : فَلَمَّا طَالَ عَلَی بَنِی إِسْرَائِیلَ الْعَذَابُ ضَجُّوا وَ بَکَوْا إِلَی اللَّهِ أَرْبَعِینَ صَبَاحاً فَأَوْحَی اللَّهُ إِلَی مُوسَی وَ هَارُونَ یُخَلِّصُهُمْ مِنْ فِرْعَوْنَ فَحَطَّ عَنْهُمْ سَبْعِینَ وَ مِائَهَ سَنَهٍ قَالَ وَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (عَلَيْهِ السَّلاَمُ): هَکَذَا أَنْتُمْ لَوْ فَعَلْتُمْ لَفَرَّجَ اللَّهُ عَنَّا فَأَمَّا إِذَا لَمْ تَکُونُوا فَإِنَّ الْأَمْرَ یَنْتَهِی إِلَی مُنْتَهَاهُ. (بحار الانوار ج ۴ ص ۱۱۸)
هنگامی که عذاب بر بنی اسرائیل طولانی شد، چهل صبح به درگاه الهی ضجه و گریه کردند. پس خداوند به موسی و هارون وحی کرد که آنها را از ظلم فرعون نجات دهند. پس [به واسطه این دعا] خداوند ۱۷۰ سال از دوران عذاب آنها را از بین برد. و سپس حضرت صادق (عليه السلام) فرمود: همینگونه شما نیز اگر عمل کنید، خداوند فرج ما را خواهد رسانید و اگر چنین نکنید، امر به انتهای خود میرسد.
۷- صبر و انتظار
اللهُ تَعَالیٰ: فَانْتَظِرُوا إِنِّی مَعَکُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِینَ. (اعراف/۷۱)
انتظار برید که من [نیز] با شما از منتظرانم.
اَلرِّضَا عَلَیْهِ السَّلَام: مَا أَحْسَنَ الصَّبْرَ وَ انْتِظَارَ الْفَرَجِ! أَ مَا سَمِعْتَ قَوْلَ الْعَبْدِ الصَّالِحِ {وَ ارْتَقِبُوا إِنِّي مَعَكُمْ رَقِيبٌ.} (هود/۹۳) وَ {فَانْتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِينَ.} (یونس/۲۰) فَعَلَيْكُمْ بِالصَّبْرِ فَإِنَّهُ إِنَّمَا يَجِيءُ الْفَرَجُ عَلَی الْيَأْسِ وَ قَدْ كَانَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ أَصْبَرَ مِنْكُمْ… (بحار الأنوار ج ۵۲ ص۱۱۰)
چقدر صبر پيشه گرفتن و انتظار فرج كشيدن نيكو است! آيا نشنيده ايد كه پدرم امام موسی كاظم (عليه السّلام) فرمود {و منتظر بمانید که من هم با شما منتظرم}. و {پس به انتظار باشید که من هم با شما از منتظرانم.} پس صبر پيشه گيريد كه فرج آل محمد (و ظهور دولت حق) هنگام يأس و نوميدی خواهد رسيد و اين را بدانيد آنها كه پيش از شما بودند، بيش از شما صبر كرده اند.
اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلاَم : مِنْ دِينِ اَلْأَئِمَّةِ اَلْوَرَعُ وَ اَلْعِفَّةُ وَ اَلصَّلاَحُ إِلَی قَوْلِهِ وَ اِنْتِظَارُ اَلْفَرَجِ بِالصَّبْرِ. (بحار الأنوار ج ۵۲ ص ۱۲۲)
دين امامان، پرهيزكاری و عفت و صلاح است، تا آنجا كه فرمود: و انتظار فرج با صبر و بردباری است.
اَلرَّسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ : بِالصَّبْرِ يُتَوَقَّعُ اَلْفَرَجُ. (بحار الأنوار ج ۶۸ ص۹۶)
با صبر و شکیبایی، توقع انتظار فرج هست.
أَبِی بَصِیرٍ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ (عَلَيْهِ السَّلاَمُ) جُعِلْتُ فِدَاکَ مَتَی الْفَرَجُ ؟ فَقَالَ: یَا ابَا بَصِیرٍ أَنْتَ مِمَّنْ یُرِیدُ الدُّنْیَا مَنْ عَرَفَ هَذَا الْأَمْرَ فَقَدْ فُرِجَ عَنْهُ بِانْتِظَارِهِ. (بحار الأنوار ج ۵۲ ص ۱۴۲)
ابو بصیر: به حضرت صادق (علیه السلام) عرض کردم: قربانت گردم! فرج و گشایش کار شما اهل بیت کی خواهد بود؟ فرمود: ای ابا بصیر! تو از کسانی هستی که چشم به دنیا دارند. هر کس صاحب الامر را بشناسد، انتظار ظهور او، برای وی گشایش و فرج است!
اَلرِّضَا عَلَیْهِ السَّلَام: فَعَلَیْکُمْ بِالصَّبْرِ فَإِنَّهُ إِنَّمَا یَجِی ءُ الْفَرَجُ عَلَی الْیَأْسِ فَقَدْ کَانَ الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ أَصْبَرَ مِنْکُمْ. (بحارالأنوار ج۵۲ص۱۲۹)
پس بر شما باد به صبر! که فرج با یأس شما می آید و کسانی که قبل از شما بودند، صابرتر از شما بودند.
الرَسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: انْتِظَارُ الْفَرَجِ بِالصَّبْرِ عِبَادَهٌ. (بحار الأنوار ج ۵۲ ص۱۴۵)
انتظار فرج با صبر و بردباری، عبادت است.
۸- اخلاص
جَابِرٍ اَلْجُعْفِيِّ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ (عَلَيْهِ السَّلاَمُ) مَتَی يَكُونُ فَرَجُكُمْ فَقَالَ هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ لاَ يَكُونُ فَرَجُنَا حَتَّی تُغَرْبَلُوا ثُمَّ تُغَرْبَلُوا ثُمَّ تُغَرْبَلُوا يَقُولُهَا ثَلاَثاً حَتَّی يَذْهَبَ اَلْكَدِرُ وَ يَبْقَی اَلصَّفْوُ. (بحار الأنوار ج ۵۲ ص ۱۱۳)
جابر جعفی : به امام باقر (عليه السلام) عرض کردم : فَرَج شما چه زمانی است؟ فرمود: دور است، دور! فَرَج ما واقع نمیشود، تا آن كه غربال شويد، غربال و غربال شويد! تا آنكه خدای متعال، ناخالصی ها را ببرد و خالص ها را باقی بنهد.
۹- بعد از سختی
أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ: عِنْدَ تَنَاهِي الشِّدَّةِ تَكُونُ الْفَرْجَةُ وَ عِنْدَ تَضَايُقِ حَلَقِ الْبَلَاءِ يَكُونُ الرَّخَاءُ.(نهج البلاغه حکمت ۳۵۷)
چون سختیها به نهايت رسد، گشايش پديد آيد، و آن هنگام كه حلقه های بلا تنگ گردد، آسايش فرا رسد.
أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ: مَا اِشْتَدَّ ضِيقٌ إِلاَّ قَرَّبَ اَللَّهُ فَرَجَهُ. (عیون الحکم ج ۱ ص۴۷۷)
هيچ سختی و مشكلی شدّت نگرفت، مگر اينكه خداوند گشايش آن را نزديك ساخت.
أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ: أَضْیَقُ مَا یَکُونُ الْحَرَجُ أَقْرَبُ مَا یَکُونُ الْفَرَجُ. (بحار الأنوار ج ۶۸ ص ۷۵)
هر چه دایره شدت و ناراحتی ها تنگ تر گردد، فرج و گشایش نزدیکتر خواهد شد.
اَلرَّسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: إِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَعْمَلَ لِلَّهِ عَزَّوَجَلَّ بِالرِّضَا فِی الْیَقِینِ فَافْعَلْ وَ إِنْ لَمْ تَسْتَطِعْ فَإِنَّ فِی الصَّبْرِ عَلَی مَا تَکْرَهُ خَیْراً کَثِیراً وَ إِنَّ النَّصْرَ مَعَ الصَّبْرِ وَ الْفَرَجَ مَعَ الْکَرْبِ وَ{ إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْراً.} (انشراح/۶) (بحار الأنوار ج ۷۴ ص ۸۸)
اگر میتوانی كه با رضا و يقين برای خدای عزیز و بلندمرتبه عمل كنی، البته عمل کن و اگر نمیتوانی، پس همانا در شکیبایی بر آنچه را که خوش نداری، بهرهای فراوان است و همانا یاری کردن با شکیبایی است و نجات با غمها است و {همانا با [هر] سختی آسانی است.}
۱۰- حضور در مکان های مقدس
اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلاَم:مَا مِنْ مَكْرُوبٍ يَأْتِي مَسْجِدَ اَلسَّهْلَةِ فَيُصَلِّي فِيهِ رَكْعَتَيْنِ بَيْنَ اَلْعِشَاءَيْنِ وَ يَدْعُو اَللَّهَ إِلاَّ فَرَّجَ اَللَّهُ كَرْبَهُ. (بحار الأنوار ج ۹۷ ص۴۴۰)
هیچ اندوهگینی نیست که به مسجد سهله بیاید و در آن بین نماز مغرب و عشاء دو رکعت (نماز) بخواند و خدا را بخواند، مگر اینکه خداوند اندوهش را برطرف میکند.
اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلاَم: إِنَّ بِظَهْرِ اَلْكُوفَةِ لَقَبْراً مَا أَتَاهُ مَكْرُوبٌ قَطُّ إِلاَّ فَرَّجَ اَللَّهُ كُرْبَتَهُ يَعْنِي قَبْرَ اَلْحُسَيْنِ (عَلَيْهِ السَّلاَمُ). (بحار الأنوار ج۹۸ص۴۵)
همانا در ورای کوفه، مقبرهای هست که هیچ غمدیدهای به زیارت آن نیاید، مگر آنکه خداوند اندوهش را گشایشی در کار کند و منظور مزار حسین (علیه السلام) است.
۱۱- زمان های احتمالی فرج
اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلاَم:… إِنَّ يَوْمَ النَّيْرُوز… وَ هُوَ الْيَوْمُ الَّذِي يَظْهَرُ فِيهِ قَائِمُنَا وَ وُلَاةُ الْأَمْر… وَ مَا مِنْ يَوْمِ نَيْرُوزٍ إِلَّا وَ نَحْنُ نَتَوَقَّعُ فِيهِ الْفَرَجَ لِأَنَّهُ مِنْ أَيَّامِنَا… (بحار الأنوار ج ۵۲ ص ۳۰۸)
همانا روز نوروز… روزی كه قائم ما ظهور میكند و صاحب الامر هستند… هیچ روز نوروزی نمی گذرد، مگر اینکه ما در آن روز انتظار فرج داریم. زیرا نوروز از روزهای ماست.
اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلاَم: يَخْرُجُ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ الْخَبَرَ. (بحار الأنوار ج ۵۲ ص ۲۷۹)
قائم ما اهل بيت (علیهم السلام) در روز جمعه قيام میكند.
اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلاَم: يَقُومُ الْقَائِمُ يَوْمَ عَاشُورَاءَ. (غیبت نعمانی ص ۲۸۲)
«قائم (علیه السلام) روز عاشورا قيام خواهد كرد.
۱۲- یاری کردن مؤمنین
اَلرِّضَا عَلَيْهِ السَّلاَم: مَنْ فَرَّجَ عَنْ مُؤْمِنٍ فَرَّجَ اَللَّهُ قَلْبَهُ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ. (بحار الأنوار ج ۷۱ ص۳۲۱)
هر کس گره کار مؤمنی را بگشاید، خدا در روز قیامت به او گشایش میدهد.
اَلحُسَینُ عَلَيْهِ السَّلاَم: مَنْ نَفَّسَ كُرْبَةَ مُؤْمِنٍ فَرَّجَ اَللَّهُ تَعَالَی عَنْهُ كُرَبَ اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةِ. (بحارالأنوار ج۷۵ص۱۲۷)
هر کس اندوهی از دل مؤمنی بزداید، خداوند اندوههای دنیا و آخرت او را برطرف میکند.
اَلرَّسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: مَنْ أَكْرَمَ أَخَاهُ اَلْمُسْلِمَ بِكَلِمَةٍ يُلْطِفُهُ بِهَا وَ فَرَّجَ كُرْبَتَهُ لَمْ يَزَلْ فِي ظِلِّ اَللَّهِ اَلْمَمْدُودِ بِالرَّحْمَةِ مَا كَانَ فِي ذَلِكَ. (بحار الأنوار ج ۷۲ ص ۲۲)
هر کس برادر مسلمانش را با یک کلمهای گرامی دارد و به او مِهر ورزد و گره از کارش بگشاید، پیوسته در سایهی رحمت خدا است، تا به آن کار مشغول است.
اَلرَّسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: أَلاَ وَ مَنْ فَرَّجَ عَنْ مُؤْمِنٍ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ اَلدُّنْيَا فَرَّجَ اَللَّهُ عَنْهُ اِثْنَتَيْنِ وَ سَبْعِينَ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ اَلْآخِرَةِ وَ اِثْنَتَيْنِ وَ سَبْعِينَ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ اَلدُّنْيَا أَهْوَنُهَا اَلْمَغْصُ. (بحار الأنوار ج ۷۲ ص ۱۸)
آگاه باش! هر کس گره کار مؤمنی را در دنیا بگشاید، خدا هفتاد و دو گره از کار آخرتش، و هفتاد و دو گره از کار دنیایش را می گشاید، که آسانترین همه آنها شكمدرد است.
اَلرَّسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:مَنْ أَجْرَی اللَّهُ عَلَی یَدِهِ فَرَجاً لِمُسْلِمٍ فَرَّجَ اللَّهُ عَنْهُ کُرَبَ الدُّنْیَا وَ الْآخِرَهِ.(بحارالأنوار ج۷۱ص۳۱۵)
هر کس که خدا با دست او در کار مسلمانی گشایش میدهد، خدا گره کار دنیا و آخرتش را میگشاید.
اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلاَم: أَوْحَی اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَی دَاوُدَ أَنَّ الْعَبْدَ مِنْ عِبَادِی لَیَأْتِینِی بِالْحَسَنَهِ فَأُدْخِلُهُ الْجَنَّهَ قَالَ یَا رَبِّ وَ مَا تِلْکَ الْحَسَنَهُ قَالَ یُفَرِّجُ عَنِ الْمُؤْمِنِ کُرْبَتَهُ وَ لَوْ بِتَمْرَهٍ. (بحار الأنوار ج ۷۲ ص ۱۹)
خدای عزیز و بلندمرتبه به داود علیه السلام وحی کرد: یک بندهام یک حسنه برایم آورد و او را به بهشت بردم. گفت: پروردگارا! آن حسنه چیست؟ فرمود :گره کار مؤمنی بگشاید، اگرچه با یک دانهی خرما باشد.
اَلرِّضَا عَلَیْهِ السَّلَامُ: مَا حَقُّ الْمُؤْمِنِ عَلَی الْمُؤْمِنِ… وَ مَنْ فَرَّجَ عَنْ مُؤْمِنٍ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ الدُّنْيَا فَرَّجَ اللَّهُ عَنْهُ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ الْآخِرَةِ. (بحار الأنوار ج ۷۱ ص ۲۳۳)
حق مؤمن بر مؤمن چیست؟ فرمود:… و هر كه گره از كار مؤمنی در دنيا بگشايد! خدا گره گرفتاری آخرتش بگشايد.
۱۳- فضیلت یا برتریِ انتظار فرج
اَلرَّسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: أَفْضَلُ أَعْمَالِ أُمَّتِی انْتِظَارُ فَرَجِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ. (بحار الأنوار ج ۵۲ ص ۱۲۲)
با فضیلت ترین اعمال امت من، انتظار فرج خدای عزیز و بلندمرتبه است.
أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ: أَفْضَلُ عِبَادَةِ الْمُؤْمِنِ انْتِظَارُ فَرَجِ اللَّهِ. (بحار الأنوار ج ۵۲ ص۱۳۱)
بهترین عبادت شخص با ایمان، انتظار فرج پروردگار است.
اَلجَوادُ عَلَيْهِ السَّلاَم: أَفْضَلُ أَعْمَالِ شِیعَتِنَا انْتِظَارُ الْفَرَجِ. (بحار الأنوار ج ۵۱ ص ۱۵۶)
بهترین اعمال شیعیان ما، انتظار فرج امام زمان (علیه السلام) است.
اَلرَّسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: أَفْضَلُ جِهَادِ أُمَّتِي اِنْتِظَارُ اَلْفَرَجِ. (بحار الأنوار ج ۷۴ ص ۱۴۱)
بهترین جهاد امت من، انتظار فرج امام زمان (علیه السلام) است.
أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلَام: اِنْتَظِرُوا اَلْفَرَجَ {وَ لا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اَللّهِ} (یوسف/۸۷) فَإِنَّ أَحَبَّ اَلْأَعْمَالِ إِلَی اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اِنْتِظَارُ اَلْفَرَجِ وَ مَا دَامَ عَلَيْهِ اَلْعَبْدُ اَلْمُؤْمِنُ. (بحار الأنوار ج۱۰ ص ۹۴)
منتظر فرج (آل محمد صلی الله علیه وآله) باشيد {و از نسيم رحمت الهی نااميد نشويد.} كه محبوبترين عمل نزد خدای عزیز و بلندمرتبه، انتظار فرج است تا آنگاه كه بندهی باايمان بر آن حالت باشد.
۱۴- عدم تعیین وقت فرج امام زمان علیه السلام
عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَثِيرٍ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع إِذْ دَخَلَ عَلَيْهِ مِهْزَمٌ فَقَالَ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ أَخْبِرْنِي عَنْ هَذَا الْأَمْرِ الَّذِي نَنْتَظِرُ مَتَی هُوَ فَقَالَ يَا مِهْزَمُ كَذَبَ الْوَقَّاتُونَ وَ هَلَكَ الْمُسْتَعْجِلُونَ وَ نَجَا الْمُسَلِّمُونَ. (کافی ج ۱ ص ۳۶۸)
عبد الرحمن کثیر: نزد امام صادق (علیه السلام) بودم. آن هنگام مهزم خدمت حضرت رسید و عرض كرد: قربانت شوم! به من خبر دهيد از اين امری كه در انتظارش هستيم، كی واقع میشود؟ ایشان فرمود: ای مهزم! دروغ گفتند کسانی که وقت تعیین میکنند و هلاك شدند شتاب كنندگان و نجات يافتند تسليم شوندگان.












ثبت دیدگاه