آداب توبه و استغفار

 

چکیده

خداوند به کسانی که نافرمانی می کنند، فرصت بازگشت به راه فرمانبری داده است و آنان می‌توانند به وسیله‌ی استغفار بازگشت خود را اعلام کنند. آداب توبه و استغفار اهمیت و شیوه‌ی بازگشت را به انسان‌ها آموزش می‌دهد. توبه و استغفار دارای آثار فراوان دنیوی و اخروی می‌باشد.

 

واژه های مرتبط

توبه، استغفار، گناه، حرام، توبه، آمرزش، رحمت، مغفرت، غفران

 

۱- معنی و مفهوم توبه و استغفار

توبه به معنای بازگشت به سوی خدا می‌باشد و استغفار (طلب آمرزش)، از ریشه‌ی غفران در اصل به معنای پوشیدن چیزی می‌آید که انسان را از آلودگی نگهدارد؛ بنابراین، استغفار، درخواست مصونیت از عذاب با گفتار و رفتار است. (مفردات فی غریب القرآن)

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: التّوبَةُ نَدَمٌ بِالْقَلْبِ وَ اسْتِغْفارٌ بِاللِّسانِ وَ تَرْكٌ بِالْجَوارِحِ، وَ اِضمارٌ أنْ لایَعُودَ. (غرر الحکم ص ۱۱۶)

توبه عبارت است از: پشیمانی در دل، استغفار با زبان، ترک گناه در عمل و تصمیم بر عدم ارتکاب مجدّد آن.

 

۲- اهمیّت توبه و استغفار

اَللهُ تَعالی:‏ وَ تُوبُوا إِلَی اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ. (نور/۳۱)

و ای اهل ایمان، همه به درگاه خدا توبه کنید، باشد که رستگار شوید.

 

اَللهُ تَعالی:‏ رَبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلْإِيمَانِ أَنْ آمِنُوا بِرَبِّكُمْ فَآمَنَّا  رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَ كَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا وَ تَوَفَّنَا مَعَ الْأَبْرَارِ. (آل عمران/۱۹۳)

پروردگارا! ما صدای آن منادی که خلق را به ایمان فرا می‌خواند که به پروردگارتان ایمان آورید، شنیدیم و ایمان آوردیم، پروردگارا! از گناهان ما درگذر و زشتی کردار ما را بپوشان و هنگام جان سپردن ما را با نیکان و صالحان محشور گردان.

 

اَللهُ تَعالی:‏ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَی اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحًا عَسَی رَبُّكُمْ أَنْ يُكَفِّرَ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَ يُدْخِلَكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ يَوْمَ لَا يُخْزِي اللَّهُ النَّبِيَّ وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ  نُورُهُمْ يَسْعَی بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ بِأَيْمَانِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا أَتْمِمْ لَنَا نُورَنَا وَ اغْفِرْ لَنَا إِنَّكَ عَلَی كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ. (تحریم/۸)

ای مؤمنان! به پیشگاه خدا توبه کنید، توبه‌ای خالص [که شما را از بازگشت به گناه بازدارد]؛ امید است پروردگارتان گناهانتان را از شما محو کند و شما را به بهشت‌هایی که از زیرِ [درختانِ] آن نهرها جاری است، درآورد، در آن روزی که خدا پیامبر و کسانی که با او ایمان آورده‌اند، خوار نمی‌کند، نورشان پیشاپیش آنان و از سوی راستشان شتابان حرکت می‌کند، می‌گویند: پروردگارا! نور ما را برای ما کامل کن و ما را بیامرز که تو بر هر کاری توانایی.

 

اَللهُ تَعالی:‏ وَ الَّذينَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَ مَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ اللَّهُ وَ لَمْ يُصِرُّوا عَلی‏ ما فَعَلُوا وَ هُمْ يَعْلَمُونَ. (آل عمران/ ۱۳۵)

و آن كسان كه چون مرتكب كاری زشت شوند يا به خود ستمی كنند، خدا را ياد می‏‌كنند و برای گناهان خويش آمرزش می‏‌خواهند و كيست جز خدا كه گناهان را بيامرزد؟ و چون به زشتی گناه آگاهند در آنچه می‏‌كردند پای نفشارند.

 

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ يَا مَعَاشِر النِّسَاء تَصَدَّقْنَ وَ أَكْثِرْنَ الِاسْتِغْفَارَ فَإِنِّي رَأَيْتُكُنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ النَّارِ. (مستدرک الوسائل ج ۱۴ ص ۳۰۹)

ای جمعیّت بانوان! صدقه بدهید و زیاد استغفار کنید که من بیشتر اهل آتش را از شما زنان دیدم.

 

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ مَا مِنَ الدُّعَاءِ شَيْ‏ءٌ أَفْضَلَ مِنَ الِاسْتِغْفَار. (مستدرک الوسائل ج ۵ ص ۳۱۸)

هیچ دعایی برتر و با فضیلت‌تر از استغفار نیست.

 

اَلحَسَنُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: التَّقْوَی‏ بابُ كُلِّ تَوبَةٍ. (بحار الانوار ج ٧۵ ص ١١٠)

تقوا و پرهیزکاری، درِ ورودی هر گونه توبه  است.

 

۳- استغفار پیامبران

اَللهُ تَعالی:‏ وَ اسْتَغْفِرِ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ كانَ غَفُوراً رَحيماً. (نساء/ ۱۰۶).

و از خدا آمرزش بخواه كه او آمرزنده و مهربان است.

 

اَللهُ تَعالی:‏ قالَ لَقَدْ ظَلَمَكَ بِسُؤالِ نَعْجَتِكَ إِلی‏ نِعاجِهِ وَ إِنَّ كَثيراً مِنَ الْخُلَطاءِ لَيَبْغي‏ بَعْضُهُمْ عَلی‏ بَعْضٍ إِلاَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ قَليلٌ ما هُمْ وَ ظَنَّ داوُدُ أَنَّما فَتَنَّاهُ فَاسْتَغْفَرَ رَبَّهُ وَ خَرَّ راكِعاً وَ أَنابَ. (ص/ ۲۴)

داود گفت: او كه ميش تو را از تو می‏‌خواهد تا به ميش‌های خويش بيفزايد بر تو ستم می‏‌كند. و بسياری از شريكان جز كسانی كه ايمان آورده‌‏اند و كارهای شايسته كرده‌‏اند – و اينان نيز اندك هستند- بر يكديگر ستم می‏‌كنند. و داود دانست كه او را آزموده‌‏ايم. پس از پروردگارش آمرزش خواست و به ركوع درافتاد و توبه كرد.

 

اَللهُ تَعالی:‏ وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ‏ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ بِالْعَشِيِّ وَ الْإِبْكارِ. (غافر/ ۵۵)

برای گناهت آمرزش بخواه و هر شامگاه و بامداد، به ستايش پروردگارت تسبيح بگوی.

‏

۴- وسیله جویی برای استغفار

اَللهُ تَعالی:‏ قالُوا يا أَبانَا اسْتَغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا إِنَّا كُنَّا خاطِئينَ. (یوسف/۹۷)

گفتند: ای پدر! برای گناهان ما آمرزش بخواه كه ما خطاكار بوده ‏ايم.

 

اَللهُ تَعالی:‏ وَ إِذا قيلَ لَهُمْ تَعالَوْا يَسْتَغْفِرْ لَكُمْ رَسُولُ اللَّهِ لَوَّوْا رُؤُسَهُمْ وَ رَأَيْتَهُمْ يَصُدُّونَ وَ هُمْ مُسْتَكْبِرُونَ.(منافقون/ ۵)

چون به آنها گفته شود كه بياييد تا پيامبر خدا برايتان آمرزش بخواهد، سرمی‏‌پيچند. می‌‏بينی كه اعراض و گردنكشی می‏‌كنند.

 

اَللهُ تَعالی:‏ وَ لَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِيمًا. (نسا/۶۴)

و اگر هنگامی که آنان (گروه منافق) بر خود ستم کردند به تو رجوع می‌کردند و از کردار خود به خدا توبه کرده و تو هم برای آنها استغفار می‌کردی و از خدا آمرزش می‌خواستی، در این حال البته خدا را توبه‌پذیر و مهربان می‌یافتند.

 

۵- استغفار برای خود

اَللهُ تَعالی: ‏… رَبَّنا وَ لا تُحَمِّلْنا ما لا طاقَةَ لَنا بِهِ وَ اعْفُ عَنَّا وَ اغْفِرْ لَنا وَ ارْحَمْنا أَنْتَ مَوْلانا فَانْصُرْنا عَلَی الْقَوْمِ الْكافِرينَ. ( بقره/ ۲۸۶)

ای پروردگار ما! آن گونه كه بر امّت‌های پيش از ما تكليف گران نهادی، تكليف گران بر ما مگذار  و آنچه را كه طاقت آن نداريم، بر ما تكليف مكن. گناه ما ببخش و ما را بيامرز و بر ما رحمت آور. تو مولای ما هستی. پس ما را بر گروه كافران پيروز گردان.

 

اَللهُ تَعالی:‏ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا وَ إِسْرافَنا في‏ أَمْرِنا وَ ثَبِّتْ أَقْدامَنا وَ انْصُرْنا عَلَی الْقَوْمِ الْكافِرينَ… (آل عمران/ ۱۴۷)

ای پروردگار ما! گناهان ما را و زياده‏‌روی‌های ما را در كارها بيامرز و ما را ثابت‏‌قدم گردان و در برابر كافران ياری كن….

 

اَللهُ تَعالی:‏….رَبِّ اغْفِرْ لي‏ وَ لِأَخي‏ وَ أَدْخِلْنا في‏ رَحْمَتِكَ وَ أَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمينَ. (ااعراف/ ۱۵۱)

….ای پروردگار من! مرا و برادرم را بيامرز و ما را در رحمت خويش داخل كن كه تو مهربان‏‌ترين مهربانانی.

 

اَللهُ تَعالی:‏ وَ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي رَحِيمٌ وَدُودٌ. (هود/۹۰)

از پروردگارتان آمرزش بطلبید! سپس به سوی او بازگردید؛ زیرا پروردگارم مهربان و بسیار دوستدار [توبه کنندگان] است.

 

اَللهُ تَعالی:‏ وَ قُلْ رَبِّ اغْفِرْ وَ ارْحَمْ وَ أَنْتَ خَيْرُ الرَّاحِمِينَ. (مومنون/۱۱۸)

و بگو: پروردگارا! [مرا] بیامرز و [بر من] رحم کن و تو بهترین رحم‌کنندگانی.

 

اَللهُ تَعالی:‏… لَوْلَا تَسْتَغْفِرُونَ اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ. (نمل/۴۶)

چرا از خدا درخواست آمرزش نمی‌کنید تا مورد رحمت قرار گیرید؟!

 

اَللهُ تَعالی:‏ وَ اغْفِرْ لَنَا رَبَّنَا إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ. (ممتحنه/۵)

ما را بیامرز که همانا تو توانای شکست ناپذیر و حکیمی.

 

اَللهُ تَعالی:‏ فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَ اسْتَغْفِرْهُ  إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا. (نصر/۳)

پس پروردگارت را همراه با سپاس و ستایش تسبیح گوی، و از او آمرزش بخواه، که او همواره توبه پذیر است.

 

۶- استغفار برای دیگران

6-۱- استغفار پیامبران برای دیگران

اَللهُ تَعالی:‏ قالَ سَوْفَ أَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّي إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحيمُ. (یوسف/ ۹۸)

گفت: از پروردگارم برای شما آمرزش خواهم خواست، او آمرزنده و مهربان است‏.

 

اَللهُ تَعالی:‏ رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَ لِوَالِدَيَّ وَلِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ الْحِسَابُ. (ابراهیم/ ۴۱)

پروردگارا! روزی که حساب برپا می‌شود، مرا و پدر و مادرم و همه‌ی مؤمنان را بیامرز.

 

اَللهُ تَعالی:‏… فَإِذَا اسْتَأْذَنُوكَ لِبَعْضِ شَأْنِهِمْ فَأْذَنْ لِمَنْ شِئْتَ مِنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمُ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ. (نور/۶۲)

… پس هنگامی كه از تو برای پاره‏‌ای از كارهايشان رخصت خواستند، به هر يك از آنان كه خواهی رخصت بده و برايشان از خدا آمرزش بخواه، كه خدا آمرزنده و مهربان است.

 

اَللهُ تَعالی:‏ وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ. (محمد/۱۹)

و برای زنان و مردان مؤمن، طلب آمرزش کن.

 

اَللهُ تَعالی:‏ رَبِّ اغْفِرْ لِي وَ لِوَالِدَيَّ وَ لِمَنْ دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِنًا وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ وَ لَا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا تَبَارًا. (نوح/۲۸)

پروردگارا! مرا و پدر و مادرم را و هر کس که با ایمان به خانه‌ام درآید و همه‌ی مردان و زنان با ایمان را بیامرز، و ستمکاران را جز هلاکت میفزای.

 

اَللهُ تَعالی:‏… فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ… (آل عمران/۱۵۹)

بنا بر این از آنان گذشت کن، و برای آنان آمرزش بخواه.

 

اَللهُ تَعالی:‏ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ. (ممتحنه/۱۲)

و از خدا برای آنان آمرزش بخواه؛ زیرا خدا بسیار آمرزنده و مهربان است.

 

6-۲- استغفار فرشتگان برای دیگران

اَللهُ تَعالی:‏ تَكَادُ السَّمَاوَاتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْ فَوْقِهِنَّ وَ الْمَلَائِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِمَنْ فِي الْأَرْضِ أَلَا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ. (شوری/ ۵)

نزديك است كه آسمان‌ها بر فراز يكديگر در هم شكنند و فرشتگان به ستايش پروردگارشان تسبيح می‏‌گويند و برای ساكنان زمين آمرزش می‌‏طلبند. آگاه باشيد كه خدا آمرزنده و مهربان است!

 

اَللهُ تَعالی:‏ الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَ مَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَحْمَةً وَ عِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَ اتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَ قِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ. (غافر/۷)

فرشتگانی که عرش را حمل می‌کنند و آنان که پیرامون آن هستند، همراه سپاس و ستایش، پروردگارشان را تسبیح می‌گویند و به او ایمان دارند و برای اهل ایمان آمرزش می‌طلبند، [و می‌گویند:] پروردگارا! از روی رحمت و دانش همه چیز را فرا گرفته‌ای، پس آنان را که توبه کرده‌اند و راه تو را پیروی کرده‌اند بیامرز و آنان را از عذاب دوزخ نگهدار.

 

6-۳- استغفار مؤمنان برای دیگران

اَللهُ تَعالی:‏ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَ لِإِخْوَانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونَا بِالْإِيمَانِ وَ لَا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنَا غِلًّا لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا إِنَّكَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ. (حشر/۱۰)

ای پروردگار ما! ما و برادران ما را كه پيش از ما ايمان آورده‌‏اند بيامرز و كينه‌ی كسانی را كه ايمان آورده‌‏اند، در دل ما جای مده. ای پروردگار ما! تو مشفق و مهربان هستی.

 

۷- مهلت توبه

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ مَنْ تَابَ إِلَی اللَّهِ قَبْلَ مَوْتِهِ بِسَنَةٍ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَلَا وَ سَنَةٌ كَثِيرٌ مَنْ تَابَ إِلَی اللَّهِ قَبْلَ مَوْتِهِ بِشَهْرٍ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَ قَالَ شَهْرٌ كَثِيرٌ مَنْ تَابَ إِلَی اللَّهِ قَبْلَ مَوْتِهِ بِجُمْعَةٍ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ قَالَ وَ جُمْعَةٌ كَثِيرٌ مَنْ تَابَ إِلَی اللَّهِ قَبْلَ مَوْتِهِ بِيَوْمٍ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ قَالَ وَ يَوْمٌ كَثِيرٌ مَنْ تَابَ إِلَی اللَّهِ قَبْلَ مَوْتِهِ بِسَاعَةٍ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ وَ سَاعَةٌ كَثِيرٌ مَنْ تَابَ إِلَی اللَّهِ قَبْلَ أَنْ يُغَرْغِرَ بِالْمَوْتِ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ. (مستدرک الوسائل ج ۱۲ ص ۱۴۵)

هر کس یک‌سال قبل از مرگش توبه کند خدا توبه اورا می‌پذیرد. سپس فرمود یک‌سال زیاد است، کسی که یک‌ماه قبل از مرگش توبه کند خدا توبه او را می‌پذیرد. سپس افزود: یک‌ماه نیز زیاد است. کسی که در یک‌ جمعه یک هفته قبل از مرگش توبه کند، توبه او مورد قبول خداوند واقع می‌شود. باز افزود: یک جمعه زیاد است. کسی که یک‌روز قبل از مرگش توبه کند، خداوند توبه‌اش را پذیرا می‌شود. باز فرمود: یک روز نیز زیاد است! کسی که یک‌ساعت قبل از مرگش توبه کند، خداوند توبه او را می‌پذیرد. سپس افزود: یک‌ساعت هم زیاد است! کسی که قبل از آنکه جانش به گلو رسد (در آخرین لحظه‌ی حیات و در حال احتضار) توبه کند، خداوند توبه‌ی او را می‌پذیرد!

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَی ابْنِ آدَمَ، سِتُّونَ سَنَة. (نهج البلاغه حکمت ۳۲۶)

مدّت عمری كه خداوند عذر فرزند آدم را در آن می‌پذيرد، شصت سال است.

 

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ لاتُؤَخِّرِ التَّوبَةَ فَاِنَّ المَوتَ یَأتی بَغتَةً. (بحار الانوار ج ۱۳ ص ۴۲۶)

توبه را (هیچ‌وقت) به تأخیر مینداز که لحظه مرگ بی‌خبر و ناگهانی می‌رسد.

 

۸-سهل انگاری در توبه

اَلجَوادُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: تَأخیرُ التّوبَةِ إِغترارٌ. (بحار الانوار ج ۷۰ ص ۳۶۵)

(سهل‌انگاری در توبه) و به تأخیر انداختن آن، یک عمل فریبکارانه است.

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: لا دینَ لِمُسوِّفٍ بِتَوبَتِه. (غرر الحکم ص ۷۷۷)

کسی که توبه را به تأخیر می‌اندازد و امروز و فردا می‌کند، دین و ایمان ندارد!

 

9- آثار استغفار

اَلرِّضَا عَلَيْهِ السَّلَامُ: تَعَطّروا بِالاِستغفارِ وَ لا تَفضَحَنَّكُم رَوائِحُ الذُّنوبِ. (بحار الانوار ج ۶ ص ۲۲)

خود را با استغفار معطّر کنید تا بوی بدِ گناه، شما را رسوا نکند.

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: الذُّنوبُ اَلدّاءُ وَ الدّواءُ اَلاستِغفارُ وَ الشِفاءُ أَن لاتَعُودَ. (غرر الحکم ص ۱۰۳)

گناهان درد است و دوای آن استغفار، و شفا و بهبودی عدم ارتکاب مجدّد آن است.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: اِذا تابَ العَبدُ تَوبَةً نَصوحاً أحَبَّهُ اللهُ فَسَتَرَ عَلَیهِ فی‌ الدُّنیا و الآخرة.(بحار الانوار ج ۷ ص ۳۱۷)

چون بنده توبه‌ی نصوح کند، خدا او را دوست دارد و در دنیا و آخرت بر او پرده پوشی کند.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: اِنَّ اللهَ یُحِبُّ العَبدَ المُفَتِّنَ التَّوّابَ وَ مَن لَم یَكُن ذلِكَ مِنهُ كانَ أفضَل. (اصول کافی ج ۲ ص ۴۳۵)

خداوند بنده‌ای که به گناه آلوده بوده و مرتّب در حال توبه است دوست می‌دارد. البته آن کس که گناه نکرده از او افضل و بالاتر است.

 

9-1- اجابت دعا

اَللهُ تَعالی:‏ قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِي وَ هَبْ لِي مُلْكًا… فَسَخَّرْنَا لَهُ… (ص/ ۳۵و۳۶)

گفت : پروردگارا! مرا ببخش و حكومتی به من عطا كن كه بعد از من سزاوار هيچ كس نباشد،… پس ما برای او مسخّر ساختيم.

 

9-۲- افزایش قدرت

اَللهُ تَعالی:‏ وَ يَا قَوْمِ اسْتَغْفِرُواْ رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُواْ إِلَيْهِ يُرْسِلِ السَّمَاء عَلَيْكُم مِّدْرَارًا وَ يَزِدْكُمْ قُوَّةً إِلَی قُوَّتِكُمْ… (هود/۵۲)

و ای قوم من! از پروردگارتان طلب آمرزش كنيد، سپس به‌سوی او باز گرديد، تا باران را پی در پی بر شما بفرستد؛ و نيرويی بر نيرويتان بيفزايد.

 

9-۳ – امداد با فرزند و مال

اَللهُ تَعالی:‏ فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارًا وَ يُمْدِدْكُمْ بِأَمْوَالٍ وَ بَنِينَ وَ يَجْعَل لَّكُمْ جَنَّاتٍ وَ يَجْعَل لَّكُمْ أَنْهَارًا. (نوح/۱۰و۱۲)

و گفتم: از پروردگار خويش آمرزش بطلبيد كه او بسيار آمرزنده است، و شما را با اموال و فرزندان فراوان كمک كند و باغ‌های سرسبز و نهرهای جاری در اختيارتان قرار دهد.

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: أَكْثِرُوا الِاسْتِغْفَارَ تَجْلِبُوا الرِّزْق‏. (بحار الانوار ج ۹۰ ص ۲۷۸)

زیاد استغفار گویید و از خدا پوزش بطلبید تا روزی را (به سوی خود) جذب کنید.

 

9-۴- برخورداری از امکانات

اَللهُ تَعالی:‏ وَ أَنِ اسْتَغْفِرُواْ رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُواْ إِلَيْهِ يُمَتِّعْكُم مَّتَاعًا حَسَنًا إِلَی أَجَلٍ مُّسَمًّی… (هود/۳)

و از پروردگار خويش آمرزش بطلبيد؛ سپس به سوی او بازگرديد؛ تا شما را تا مدّت معيّنی، از مواهب خوب زندگی اين جهان، بهره‌مند سازد.

 

9-۵- رحمت خدا

اَللهُ تَعالی:‏ وَ اسْتَغْفِرُواْ اللّهَ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ (بقره/۱۹۹)

… و از خداوند، طلب آمرزش كنيد، زيرا خدا آمرزنده مهربان است.

 

اَللهُ تَعالی:‏ أَفَلاَ يَتُوبُونَ إِلَی اللّهِ وَ يَسْتَغْفِرُونَهُ وَ اللّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ (مائده/ ۷۴)

آيا به سوی خدا بازنمی‌گردند، و از او طلب آمرزش نمی‌كنند؟! در حالی كه خداوند آمرزنده و مهربان است.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: ما مِن عَبدٍ أذنَبَ ذَنباً فَنَدِمَ عَلَیهِ اِلاّ غَفَراللهُ لَهُ قَبلَ أن یَستَغفِرَ. (بحار الانوار ج ۸۵ ص ۳۶)

هر بنده‌ای که از گناهی که مرتکب شده پشیمان شود، پیش از آنکه استغفار کند خداوند گناهش را می‌آمرزد.

 

9-۶- مصونیت از عذاب

اَللهُ تَعالی:‏ وَ مَا كَانَ اللّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ (انفال/۳۳)

… و نيز تا گروهی از آنها استغفار می‌كنند، خدا عذابشان نمی‌كند.

 

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ ادْفَعُوا أَبْوَابَ الْبَلَايَا بِالاسْتِغْفَار. (مستدرک الوسائل ج ۵ ص ۳۱۸)
درهای بلاها و گرفتاری‌ها را به کمک استغفار ببندید.

 

9-۷ – نزول باران

اَللهُ تَعالی:‏ فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارًا يُرْسِلِ السَّمَاء عَلَيْكُم مِّدْرَارًا (نوح/۱۰و۱۱)

و گفتم: از پروردگار خويش آمرزش بطلبيد كه او بسيار آمرزنده است، تا باران‌های پربركت آسمان را پی در پی بر شما فرو فرستد.

 

10- انواع استغفار

اَللهُ تَعالی:‏ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ. (انبیاء/ ۸۷)
هيچ خدايی جز تو نيست، تو منزّه هستی و من از ستمكاران هستم.

 

اَللهُ تَعالی:‏… رَبَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا وَ ارْحَمْنَا وَأَنْتَ خَيْرُ الرَّاحِمِينَ. (مومنون/۱۰۹)
ای پروردگار ما! ايمان آورديم؛ ما را بيامرز، و بر ما رحمت آور كه تو بهترين رحمت آورندگانی.

 

اَللهُ تَعالی:‏… رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي فَاغْفِرْ لِي… (قصص/ ۱۶)
ای پروردگار من! من به خود ستم كردم، مرا بيامرز.

 

اَلْبَاقِرُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ قَالَ فِي دُبُرِ صَلَاةِ الْفَرِيضَةِ قَبْلَ أَنْ يَثْنِيَ رِجْلَيْهِ- أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الَّذِي‏ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ* ذُو الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ‏ وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ غَفَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ ذُنُوبَهُ وَ لَوْ كَانَتْ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْر. (كافی  ج ۲  ص ۵۲۱)

هر كس بعد از نماز واجب و قبل از آن كه از حالت نماز خارج شده و پايش را تكان دهد، سه بار بگويد: أَسْتَغْفِرُاللهَ الَّذی لا إِلـهَ إِلاّ هُو الْحَیُّ الْقَيُّومُ ذُوالجَلالِ وَ الإِكْرامِ وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ (از خداوند، آمرزش می طلبم، خدائی كه معبودی جز او نيست، زنده ای ازلی و ابدی و سرپرستی بی همتا و صاحب جلالت و جوانمردی است به سوی او توبه می كنم.) خدای عزیز و بلندمرتبه گناهش را بيامرزد، گرچه (در زيادی) مانند كف دريا باشند.

 

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ مَنْ قَالَ حِينَ يَأْوِي إِلَی فِرَاشِهِ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ غَفَرَ اللَّهُ ذُنُوبَهُ وَ إِنْ كَانَ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ وَ إِنْ كَانَتْ عَدَدَ وَرَقِ الشَّجَرِ وَ إِنْ كَانَتْ عَدَدَ رَمْل‏ عَالِجٍ وَ إِنْ كَانَتْ عَدَدَ أَيَّامِ. (بحارالأنوار  ج ۷۳  ص ۲۰۴)
هر كس هنگامی كه برای خوابيدن به بستر می رود، سه مرتبه بگويد:  أَسْتَغْفِرُاللهَ الَّذی لا إِلـهَ إِلاّ هُو الْحَیُّ الْقَيُّومُ وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ. خداوند همه گناهان او را می‌بخشد، اگر چه گناهانش مثل كف دريا، به تعداد برگ درختان و ريگ‌های انباشته‌ی بيابان و به عدد روزهای دنيا باشد.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ قَالَ فِي وَتْرِهِ إِذَا أَوْتَرَ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ رَبِّي وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ سَبْعِينَ مَرَّةً وَ وَاظَبَ عَلَی ذَلِكَ حَتَّی تَمْضِيَ سَنَةٌ كَتَبَهُ اللَّهُ عِنْدَهُ مِنَ الْمُسْتَغْفِرِينَ بِالْأَسْحَارِ وَ وَجَبَتْ لَهُ الْمَغْفِرَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَل‏.(بحار الانوار  ج ۸۴  ص ۱۲۰)

هر كس در نماز وَتر ( يك ركعت آخر نماز شب، هنگام قنوت ) هفتاد مرتبه بگويد: أَسْتَغْفِرُاللهَ رَبّی وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ و مدّت يك سال هر شب بر آن مداومت کند، خداوند در نزد خويش او را از استغفار گويان در سحرگان، می‌نويسد، و آمرزش و مغفرت خدا برايش واجب می‌شود.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ عَمِلَ سَيِّئَةً أُجِّلَ فِيهَا سَبْعَ سَاعَاتٍ مِنَ النَّهَارِ فَإِنْ قَالَ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الَّذِي‏ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُ‏ الْقَيُّومُ‏ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ لَمْ تُكْتَبْ عَلَيْهِ. (كافی  ج ۲  ص ۴۳۷)

كسی كه مرتكب گناهی می‌گردد، هفت ساعت به او مهلت داده می‌شود، اگر سه مرتبه گفت : أَسْتَغْفِرُاللهَ الَّذی لا إِلـهَ إِلاّ هُو الْحَیُّ الْقَيُّومُ. “از خداوند، طلب آمرزش می‌كنم، خدایی كه معبودی جز او نيست، زنده‌ای ازلی و ابدی و سرپرستی بی‌همتا است” آن گناه در نامه عملش نوشته نمی‌شود.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ قَالَ بَعْدَ الرَّكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْفَرِيضَةِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ سُبْحَانَ رَبِّي وَ بِحَمْدِهِ وَ أَسْتَغْفِرُ رَبِّي وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ مِائَةَ مَرَّةٍ بَنَی اللَّهُ تَعَالَی لَهُ مَسْكَناً فِي الْجَنَّة. (بحار الانوار ج ۸۷  ص ۱۸)
کسی که بعد از دو رکعت نافله‌ی صبح، قبل از نماز واجب روز جمعه، صد بار بگوید: سُبْحَانَ رَبِّي وَ بِحَمْدِهِ وَ أَسْتَغْفِرُ رَبِّي وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ. خداوند منزلی در بهشت برایش بنا می‌کند.

 

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ مَا أُهْدِيَ إِلَی الْمَيِّتِ هَدِيَّةٌ وَ لَا أُتْحِفَ تُحْفَةٌ أَفْضَلُ مِنَ الِاسْتِغْفَارِ. (مستدرک الوسائل ج ۲ ص ۱۱۲)

هیچ چیزی به شخص مُرده هدیه نمی‌گردد و هیچ سوغاتی برای او برده نمی‌شود که برتر از استغفار و طلب آمرزش باشد!

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: إِنَّ الْمَيِّتَ لَيَفْرَحُ بِالتَّرَحُّمِ عَلَيْهِ وَ الِاسْتِغْفَارِ لَهُ كَمَا يَفْرَحُ الْحَيُّ بِالْهَدِيَّةِ تُهْدَی إِلَيْه‏. (بحارالانوار ج ۷۹ ص ۶۲)

به راستی، که ترحم بر مُرده و آمرزش طلبیدن برای او باعث خوشحالی او می‌گردد، همانگونه که انسان زنده از هدیه‌ای که برایش برده می‌شود خشنود می‌گردد.

 

۱۱- مراتب توبه

11-1- پشیمانی

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ النَّدمُ تَوبَةٌ. (تحف‌العقول ص ٥٥)

پشیمانی از گناه، خود، توبه از گناه است.

 

11-2- آب كردن گوشت روييده از گناه‏

(أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ) لِقَائِلٍ قَالَ بِحَضْرَتِهِ “أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ”: ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ، أَ تَدْرِي مَا الِاسْتِغْفَارُ؟ الِاسْتِغْفَارُ دَرَجَةُ الْعِلِّيِّينَ وَ هُوَ اسْمٌ وَاقِعٌ عَلَی سِتَّةِ مَعَانٍ: أَوَّلُهَا النَّدَمُ عَلَی مَا مَضَی، وَ الثَّانِي الْعَزْمُ عَلَی تَرْكِ الْعَوْدِ إِلَيْهِ أَبَداً، وَ الثَّالِثُ أَنْ تُؤَدِّيَ إِلَی الْمَخْلُوقِينَ حُقُوقَهُمْ حَتَّی تَلْقَی اللَّهَ أَمْلَسَ لَيْسَ عَلَيْكَ تَبِعَةٌ، وَ الرَّابِعُ أَنْ تَعْمِدَ إِلَی كُلِّ فَرِيضَةٍ عَلَيْكَ ضَيَّعْتَهَا فَتُؤَدِّيَ حَقَّهَا، وَ الْخَامِسُ أَنْ تَعْمِدَ إِلَی اللَّحْمِ الَّذِي نَبَتَ عَلَی السُّحْتِ فَتُذِيبَهُ بِالْأَحْزَانِ حَتَّی تُلْصِقَ الْجِلْدَ بِالْعَظْمِ وَ يَنْشَأَ بَيْنَهُمَا لَحْمٌ جَدِيدٌ، وَ السَّادِسُ أَنْ تُذِيقَ الْجِسْمَ أَلَمَ الطَّاعَةِ كَمَا أَذَقْتَهُ حَلَاوَةَ الْمَعْصِيَةِ؛ فَعِنْدَ ذَلِكَ تَقُولُ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ. (نهج البلاغه حکمت ۴۱)

شخصی در حضور امام عليه السّلام بدون توجه لازم گفت: استغفر اللَّه، امام فرمود مادرت بر تو بگريد! می‏‌دانی معنای استغفار چيست؟ استغفار درجه‌ی والا مقامان است، و دارای شش معنا است: اوّل، پشيمانی از آنچه گذشت. دوّم، تصميم به عدم بازگشت. سوم، پرداختن حقوق مردم‏، چنانكه خدا را پاك ديدار كنی كه چيزی بر عهده تو نباشد. چهارم، تمام واجب‏‌های ضايع ساخته را بجا آوری. پنجم، گوشتی كه از حرام بر اندامت روييده، با اندوه فراوان آب كنی، چنانكه از پوست به استخوان چسبيده، گوشت تازه برويد. ششم، رنج طاعت را به تن بچشانی، چنانكه شيرينی گناه را به او چشانده بودی. پس آنگاه بگويی: استغفر اللَّه!

 

۱۲- آثار ترک استغفار

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: إِذَا أَحْدَثَ الْعَبْدُ ذَنْباً جُدِّدَ لَهُ نِعْمَةٌ فَيَدَعُ الِاسْتِغْفَارَ فَهُوَ الِاسْتِدْرَاج. (بحار الانوار ج ۵ ص ۲۱۵)

اگر بنده‌ای گناه کند، نعمتی بر او تجدید می‌شود و استغفار را ترک می‌کند، این استدراج است.

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: تَوَقَّوُا الذُّنُوبَ فَمَا مِنْ بَلِيَّةٍ وَ لَا نَقْصِ رِزْقٍ إِلَّا بِذَنْبٍ حَتَّی الْخَدْشِ وَ الْكَبْوَةِ وَ الْمُصِيبَةِ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَ‏ {وَ ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثِير.} (شوری/30) (بحار الانوار ج ۷۰ ص ۳۵۰)

از گناهان بپرهیزید که هیچ بلا و کمبود روزی‌ای نیست، مگر به خاطر گناهی (که انجام می‌دهید)، حتی خراشی که بر بدن وارد می شود، لغزیدن و به زمین خوردن(شما) و مصیبتی که بر روح و پیکرتان وارد می گردد (آثار گناهان شما است)! خداوند می‌فرماید: {و هر [گونه‌] مصيبتى به شما برسد به سبب دستاورد خود شماست، و [خدا] از بسيارى درمى‌گذرد.}

 

۱‍۳- آثار ترس از عذاب

اَلسّجادُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَن اَشفَقَ مِنَ النّارِ بادَرَ بِالتَّوبَةِ اِلیَ اللهِ مِن ذُنُوبِهِ و راجَعَ عَنِ المَحارِم. (تحف‌العقول ص ۲۸۹)
کسی که (براستی) از آتش دوزخ می‌ترسد، بی‌درنگ از گناهانش به درگاه خداوند توبه می‌کند و از عمل حرام و نا‌بکار خود دست برمی‌دارد.

 

۱۴- برترین اوقات استغفار

14-1- سحرگاه

اَللهُ تَعالی:‏ إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ، آخِذِينَ مَا آتَاهُمْ رَبُّهُمْ  إِنَّهُمْ كَانُوا قَبْلَ ذَلِكَ مُحْسِنِينَ كَانُوا قَلِيلًا مِنَ اللَّيْلِ مَا يَهْجَعُونَ وَ بِالْأَسْحَارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ. (ذاریات/ ۱۵-۱۸)

پرهيزگاران در باغ‌ها و كنار چشمه‌ساران باشند، آنچه را خدا ارزانيشان داشته است، گرفته‌اند. زیرا که آنان پیش از این همواره نیکوکار بودند. اندكی از شب را می‌خوابيدند، و به هنگام سحر استغفار می‌كردند.

 

كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ‌ يَسْتَغْفِرُ اَللَّهَ فِي كُلِّ يَوْمٍ سَبْعِينَ مَرَّةً يَقُولُ أَسْتَغْفِرُ اَللَّهَ رَبِّي وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ‌ وَ كَذَلِكَ أَهْلُ بَيْتِهِ عَلَيْهِمُ اَلسَّلاَمُ‌ وَ صَالِحُ أَصْحَابِهِ يَقُولُ اَللَّهُ تَعَالَى {وَ اِسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ‌.}. (هود/ ١١ – ٩)

(وسائل الشیعه ج 16 ص 81)

هنگامی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) برای مناجات با خدا در این ساعت بر می‌خواستند در قنوت نماز وتر خود هفتاد مرتبه به خداوند عرض می‌کردند: {از پروردگارم طلب آمرزش می‌کنم و به سوی او باز می‌گردم.}

 

14-2- بعد از نماز صبح

اَلْبَاقِرُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنِ اسْتَغْفَرَ اللَّهَ بَعْدَ صَلَاةِ الْفَجْرِ سَبْعِينَ مَرَّةً غَفَرَ اللَّهُ لَهُ. (بحار الانوار ج ۸۰ ص ۱۱۱)

هر کس بعد از نماز صبح هفتاد مرتبه از خدا آمرزش طلبیده و استغفار کند، خداوند او را می‌بخشد.

 

14-3- عصر جمعه

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ تَعَالَی يَوْمَ الْجُمُعَةِ بَعْدَ الْعَصْرِ سَبْعِينَ مَرَّةً يَقُولُ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَ أَتُوبُ إِلَيْه‏ غَفَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ ذَنْبَهُ فِيمَا سَلَفَ وَ عَصَمَهُ فِيمَا بَقِيَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ ذَنْبٌ غَفَرَ لَهُ ذُنُوبَ وَالِدَيْه‏. (بحار الانوار ج ۸۷ ص۹۱)

کسی که بعداز عصر روز جمعه (هنگام غروب آفتاب) هفتاد مرتبه بگوید: استغفر الله ربی و اتوب الیه، خداوند همه گناهان گذشته اش را بیامرزد و در باقی مانده‌ی عمرش او را از گناه حفظ کند و اگر گناهی برایش ثبت نشده باشد گناه پدر و مادرش را می‌آمرزد.

 

14-4- ماه شعبان

اَلرِّضَا عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنِ اسْتَغْفَرَ اللَّهَ فِي كُلِّ يَوْمٍ مِنْ شَعْبَانَ سَبْعِينَ مَرَّةً حُشِرَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي زُمْرَةِ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ‌) وَ وَجَبَتْ لَهُ مِنَ اللَّهِ الْكَرَامَة. (بحار الانوار ج ۹۴ ص ۷۲)
هرکس در ماه شعبان، روزی هفتاد بار استغفار کند، خداوند روز قیامت او را همراه رسول خدا (صلی الله علیه و آله) محشور می‌گرداند و بر خدا واجب می‌شود او را گرامی بدارد.

 

اَلرِّضَا عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ قَالَ فِي كُلِّ يَوْمٍ مِنْ شَعْبَانَ سَبْعِينَ مَرَّةً أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَ أَسْأَلُهُ التَّوْبَةَ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بَرَاءَةً مِنَ النَّارِ وَ جَوَازاً عَلَی الصِّرَاطِ وَ أَدْخَلَهُ دَارَ الْقَرَار. (بحار الانوار ج ۹۴ ص ۹۰)
هرکس در ماه شعبان هر روز هفتاد مرتبه بگوید: استغفر الله و اساله التوبه، خداوند نامه‌ی بیزاری از آتش و جواز عبور از صراط را برایش می‌نویسد، و او را در دارالقرار (بهشت) داخل می‌گرداند.

 

15- استغفار امام عصر علیه السلام برای شیعیان

السَّلَامُ عَلَيْكَ حِينَ تَحْمَدُ وَ تَسْتَغْفِر. (بحار الانوار ج ۵۳ ص ۱۷۱)

سلام بر تو باد! در آن لحظه که حمد و سپاس خدا به جای می‌آوری و (برای گناه شیعیانت) استغفار کرده و آمرزش می طلبی.