آداب ماه شعبان

چکیده

ماه شعبان، از ماه‌های پُر اهمیت در اسلام است که پیشوایان دین برای این ماه  سفارش‌های زیادی کرده‌اند که مجموعه‌ی آنها در آداب ماه شعبان آمده است. البته میلاد حضرت مهدی علیه السلام در شب نیمه‌ی این ماه بر اهمیت آن افزوده است.

 

واژه های مرتبط

شعبان المعظم، نیمه شعبان، شعبه، منشعب

 

1- معنی و مفهوم

شعبان: ماه هشتم از ماه‌های سال هجری قمری، بین رجب و رمضان. (فرهنگ فارسی عمید / قربان‌زاده)

شعبان: نام ماهی است، چون در این ماه خیر کثیر منشعب می‌گردد و ارزاق عباد منشعب می‌شوند. (غیاث اللغات)

 

2- علت نامگذاری

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: شَهْرُ شَعْبَانَ تَشَعَّبُ فِيهِ الْخَيْرَاتُ‏. (بحار الأنوار ج ‏94 ص 73)

خیرات در ماه شعبان پراکنده می‌شود.

 

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:…وَ إِنَّمَا سُمِّيَ شَعْبَانَ لِأَنَّهُ يَتَشَعَّبُ فِيهِ أَرْزَاقُ الْمُؤْمِنِينَ. (بحار الأنوار ج ‏94 ص 68)

این ماه به این دلیل شعبان نامیده شده که روزیِ مؤمنان در آن تقسیم می‌شود.

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ:…هَذَا غُرَّةُ شَعْبَانَ وَ شُعَبُ خَيْرَاتِهِ الصَّلَاةُ وَ الصَّوْمُ وَ الزَّكَاةُ وَ الْأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْيُ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ وَ الْقَرَابَاتِ وَ الْجِيرَانِ وَ إِصْلَاحُ ذَاتِ الْبَيْنِ وَ الصَّدَقَةُ عَلَی الْفُقَرَاءِ وَ الْمَسَاكِينِ تَتَكَلَّفُونَ مَا قَدْ وُضِعَ عَنْكُم‏… (بحار الأنوار ج ‏94 ص 55)

امروز اول شعبان است و شاخه‌های نیکی آن نماز و روزه و زکات و امر به معروف و نهی از منکر و نیکی به پدر و مادر و آشنایان و همسایگان و حل و فصل اختلافات و صدقه به فقیران و بیچارگان است.

 

3- اهمیّت ماه شعبان

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: ‏ شَعْبَانُ شَهْرِي وَ شَهْرُ رَمَضَانَ شَهْرُ اللَّهِ تَعَالَی وَ هُوَ رَبِيعُ الْفُقَرَاءِ وَ إِنَّمَا جَعَلَ اللَّهُ تَعَالَی هَذِهِ الْأُضْحِيَّةَ لِيَشْبَعَ مَسَاكِينُكُمْ مِنَ اللَّحْمِ فَأَطْعِمُوهُمْ‏. (بحار الأنوار ج ‏94 ص 68)

شعبان ماه من است و رمضان ماه خداوند متعال و بهار فقیران است و خداوند متعال قربانی کردن را قرار داده تا بیچارگان از گوشت سیر شوند، پس به آنها [از گوشت قربانی] طعام دهید.

 

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:  فَقُولُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ عَلَی مَا فَضَّلَكُمْ بِهِ مِنْ شَهْرِ شَعْبَانَ هَذِهِ كَانَتْ غُرَّةَ شَعْبَانَ وَ قَدِ انْسَلَخَ عَنْهُمُ الشَّهْرُ الْحَرَامُ وَ هَذِهِ الْأَنْوَارُ بِأَعْمَالِ إِخْوَانِكُمْ هَؤُلَاءِ فِي غُرَّةِ شَعْبَانَ أُسْلِفُوا لَهَا أَنْوَاراً فِي لَيْلَتِهَا قَبْلَ أَنْ يَقَعَ مِنْهُمُ … (بحار الأنوار ج ‏94 ص 55)

پس بگویید: سپاس خدای را که پروردگار جهانیان است به خاطر آنچه به برکت آن در ماه شعبان بر شما ارج نهاد. این روز اول شعبان بود و ماه حرام سپری شده بود. این نورها نیز نتیجه اعمال برادران شما در اول شعبان بود. در آن شب قبل از آن که آن اعمال را انجام دهند، پیشاپیش نورهایی برای آنان فرستاده شده بود.

 

4- روزه داری

يُونُسَ بْنِ يَعْقُوبَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) عَنْ صَوْمِ شَعْبَانَ هَلْ كَانَ أَحَدٌ مِنْ آبَائِكَ يَصُومُهُ فَقَالَ خَيْرُ آبَائِي رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) أَكْثَرُ صِيَامِهِ فِي شَعْبَانَ‏. (بحار الأنوار ج ‏94 ص 76)

یونس بن یعقوب: درباره روزه شعبان از امام صادق (علیه السلام) پرسیدم: آیا کسی از نیاکانت این ماه را روزه می‌گرفت؟ فرمود: بهترین نیایم رسول خدا (صلی الله علیه و آله) بیشترین روزه‌اش در شعبان بود.

 

أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) يَصُومُ الْأَيَّامَ حَتَّی‏ يُقَالَ‏ لَا يُفْطِرُ وَ يُفْطِرُ حَتَّی يُقَالَ لَا يَصُومُ قُلْتُ رَأَيْتَهُ يَصُومُ مِنْ شَهْرٍ مَا لَا يَصُومُ مِنْ شَيْ‏ءٍ مِنَ الشُّهُورِ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ أَيُّ شَهْرٍ قَالَ شَعْبَانُ قَالَ هُوَ شَهْرٌ يَغْفُلُ النَّاسُ عَنْهُ بَيْنَ رَجَبٍ وَ رَمَضَانَ وَ هُوَ شَهْرٌ تُرْفَعُ فِيهِ الْأَعْمَالُ إِلَی رَبِّ الْعَالَمِينَ فَأُحِبُّ أَنْ يُرْفَعَ عَمَلِي وَ أَنَا صَائِمٌ‏. (بحار الأنوار ج ‏94 ص 75)

اسامه بن زید: رسول خدا (صلی الله علیه و آله) روزها روزه می‌گرفت، تا جایی که گفته می‌شد: او افطار نمی‌کند و مدتی روزه نمی‌گرفت، تا جایی که گفته می­‌شد او روزه نمی‌گیرد. گفتم: آیا دیده‌ای در ماهی بیشتر از ماه‌های دیگر روزه بگیرد؟ گفت: آری! گفتم: کدام ماه؟ گفت: شعبان. حضرت فرمود: این ماهی است بین رجب و رمضان که مردم از آن غافلند و ماهی است که در آن اعمال به پیشگاه پروردگار بالا می‌رود، دوست دارم که عمل من در حال روزه بالا رود.

 

اَلرِّضَا عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ صَامَ أَوَّلَ يَوْمٍ مِنْ شَعْبَانَ وَجَبَتْ لَهُ الرَّحْمَةُ وَ مَنْ صَامَ يَوْمَيْنِ مِنْ شَعْبَانَ وَجَبَتْ لَهُ الرَّحْمَةُ وَ الْمَغْفِرَةُ وَ الْكَرَامَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ. (بحار الأنوار ج ‏94 ص 80)

کسی که اولین روز شعبان را روزه بدارد، رحمت پروردگار بر او واجب می‌شود و کسی که دو روز از شعبان را روزه بگیرد، رحمت و آمرزش و کرامت خدای عزیز و بلندمرتبه در روز قیامت بر او واجب می‌شود.

 

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: وَ مَنْ صَامَ كُلَّهُ يَعْنِي ثَلَاثِينَ يَوْماً هَيْهَاتَ انْقَطَعَ الْعِلْمُ مِنَ الْفَضْلِ الَّذِي يُعْطِيهِ اللَّهُ تَعَالَی فِي الْجَنَّةِ… (بحار الأنوار ج ‏94 ص 65)

و کسی که کل شعبان، یعنی سی روز آن را روزه بگیرد، کسی خبر ندارد که خداوند چه فضیلتی در بهشت به او ارزانی می‌دارد…

 

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:  شَعْبَانُ شَهْرِي وَ رَمَضَانُ شَهْرُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَمَنْ صَامَ مِنْ شَهْرِي يَوْماً كُنْتُ شَفِيعَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ مَنْ صَامَ شَهْرَ رَمَضَانَ أُعْتِقَ مِنَ النَّارِ. (بحار الأنوار ج ‏94 ص70)

شعبان ماه من است و رمضان ماه خداوند عزیز و بلندمرتبه است. پس کسی که یک روز را از ماه من روزه بگیرد، در روز قیامت شفیع او خواهم بود و کسی که در ماه رمضان روزه بگیرد، از آتش رهایی می‌یابد.

 

5- وصل کردن روزه ماه شعبان به ماه رمضان

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: صَوْمُ شَعْبَانَ وَ صَوْمُ شَهْرِ رَمَضَانَ مُتَتَابِعَيْنِ تَوْبَةٌ مِنَ اللَّهِ. (بحار الأنوار ج ‏94 ص 70)

روزه پی در پی شعبان و رمضان، توبه‌ی پذیرفته شده از خداست.

 

أُمِّ سَلَمَةَ عَنِ النَّبِيِّ (صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) لَمْ يَكُنْ يَصُومُ مِنَ السَّنَةِ شَهْراً تَامّاً إِلَّا شَعْبَانَ يَصِلُ بِهِ رَمَضَانَ‏. (بحار الأنوار ج ‏94 ص77)

از امّ سلمه روایت شده که پیامبر (صلی الله علیه و آله) هیچ ماهی را در سال کامل روزه نمی‌گرفت، مگر ماه شعبان که آن را به رمضان متّصل می‌کرد.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: صَوْمُ شَعْبَانَ حَسَنٌ لِمَنْ صَامَهُ لِأَنَّ الصَّالِحِينَ قَدْ صَامُوهُ وَ رَغِبُوا فِيهِ وَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) يَصِلُ شَعْبَانَ بِشَهْرِ رَمَضَانَ‏. (بحار الأنوار ج ‏94 ص72)

روزه‌ی شعبان برای کسی که بگیرد خوب است؛ زیرا شایستگان در این ماه روزه می‌گرفتند و به آن مشتاق بودند و رسول خدا (صلی الله علیه و آله) روزه‌ی شعبان را به رمضان متّصل می‌کرد.

 

‏اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ صَامَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ مِنْ آخِرِ شَعْبَانَ وَ وَصَلَهَا بِشَهْرِ رَمَضَانَ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ صَوْمَ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ‏. (بحار الأنوار ج ‏94 ص70)

کسی که سه روز آخر شعبان را روزه بگیرد و آن را به ماه رمضان وصل کند، خداوند روزه دو ماه متوالی را برای او بنویسد.

 

اَلرِّضَا عَلَيْهِ السَّلَامُ: …وَ مَنْ صَامَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ مِنْ آخِرِ شَعْبَانَ وَ وَصَلَهَا بِصِيَامِ شَهْرِ رَمَضَانَ إِيمَاناً وَ احْتِسَاباً خَرَجَ مِنَ الذُّنُوبِ كَيَوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّه‏. (بحار الأنوار ج ‏94 ص80)

…و کسی که با ایمان و برای رضای خدا سه روز پایانی شعبان را روزه بگیرد و آن را به ماه رمضان متّصل کند، مانند روزی که از مادر متولّد شده، از گناهانش پاک شود.

 

6- آثار روزه گرفتن در ماه شعبان

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ صَامَ شَعْبَانَ مَحَبَّةَ نَبِيِّ اللَّهِ (صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) وَ تَقَرُّباً إِلَی اللَّهِ‏ عَزَّ وَ جَلَّ أَحَبَّهُ اللَّهُ وَ قَرَّبَهُ مِنْ كَرَامَتِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ أَوْجَبَ لَهُ الْجَنَّةَ. (بحار الأنوار ج ‏94 ص82)

کسی که با محبت به پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) و برای نزدیکی به خدای عزیز و بلندمرتبه در شعبان روزه بگیرد، خداوند او را دوست دارد و در روز قیامت کرامت خویش را نصیب او گرداند و بهشت را بر او واجب کند.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ صَامَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ مِنْ شَعْبَانَ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ وَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) شَفِيعَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ. (بحار الأنوار ج ‏94 ص 82)

کسی که سه روز از شعبان را روزه بگیرد، بهشت بر او واجب می‌شود و رسول خدا (صلی الله علیه و آله) در روز قیامت شفیع او خواهد بود.

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: وَ صَوْمُ شَعْبَانَ يَذْهَبُ بِوَسْوَاسِ الصَّدْرِ وَ بَلَابِلِ الْقَلْبِ‏. (بحار الأنوار ج ‏94 ص 72)

و روزه‌ی شعبان، وسوسه‌ی سینه و تشویش دل را می‌زداید.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ صَامَ أَوَّلَ يَوْمٍ مِنْ شَعْبَانَ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ بَتَّةً وَ مَنْ صَامَ يَوْمَيْنِ نَظَرَ اللَّهُ إِلَيْهِ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَ لَيْلَةٍ فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ دَامَ نَظَرُهُ إِلَيْهِ فِي الْجَنَّةِ وَ مَنْ صَامَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ زَارَ اللَّهَ فِي عَرْشِهِ مِنْ جَنَّتِهِ فِي كُلِّ يَوْمٍ‏. (بحار الأنوار ج ‏94 ص 74)

هر کس اولین روز شعبان را روزه بگیرد، یقیناً بهشت بر او واجب می‌شود و هر کس دو روز روزه بگیرد، خداوند در سرای دنیا هر روز و هر شب به او نظر می‌­کند و نظر خداوند به او در بهشت نیز ادامه می‌یابد و هر کس سه روز روزه بدارد، هر روز از بهشت، خدا را در عرش او زیارت کند.

 

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: ‏ شَعْبَانُ شَهْرِي وَ رَمَضَانُ شَهْرُ اللَّهِ وَ هُوَ رَبِيعُ الْفُقَرَاءِ وَ إِنَّمَا جُعِلَ الْأَضْحَی لِيَشْبَعَ مَسَاكِينُكُمْ مِنَ اللَّحْمِ فَأَطْعِمُوهُمْ. (بحار الأنوار ج ‏94 ص 79)

شعبان ماه من است و رمضان ماه خدا و بهار فقراست. بی‌تردید خداوند قربانی کردن را قرار داده تا بیچارگان از گوشت سیر شوند، پس آنها را اطعام کنید.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: صِيَامُ شَعْبَانَ ذُخْرٌ لِلْعَبْدِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ يُكْثِرُ الصِّيَامَ فِي شَعْبَانَ إِلَّا أَصْلَحَ اللَّهُ لَهُ أَمْرَ مَعِيشَتِهِ وَ كَفَاهُ شَرَّ عَدُوِّهِ وَ إِنَّ أَدْنَی مَا يَكُونُ لِمَنْ يَصُومُ يَوْماً مِنْ شَعْبَانَ أَنْ تَجِبَ لَهُ الْجَنَّةُ. (بحار الأنوار ج ‏94 ص 68)

روزه‌ی شعبان ذخیره‌ی بنده است برای روز قیامت. هیچ بنده‌ای نیست که در شعبان زیاد روزه بگیرد، مگر اینکه خداوند گذران زندگی او را بهبود بخشد و شر دشمنش را از او دور کند. کمترین پاداشی که به روزه‌دار ماه شعبان می‌رسد، این است که بهشت بر او واجب می‌شود.

 

7- روزه در پنچ شنبه های ماه شعبان

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: تَتَزَيَّنُ السَّمَاوَاتُ فِي كُلِّ خَمِيسٍ مِنْ شَعْبَانَ- فَتَقُولُ الْمَلَائِكَةُ إِلَهَنَا اغْفِرْ لِصَائِمِهِ وَ أَجِبْ دُعَاءَهُمْ. (وسائل الشيعه  ج ‏10 ص 493)

آسمان‌ها در پنجشنبه‌های ماه شعبان آراسته می‌گردند و فرشتگان می‌گويند: معبودا! روزه‌داران اين روز را بيامرز و دعايشان را اجابت فرما!

 

8- آخرین جمعه ماه شعبان

الْهَرَوِيِّ: دَخَلْتُ‏ عَلَی الرِّضَا (عَلَيْهِ السَّلَامُ) فِي آخِرِ جُمُعَةٍ مِنْ شَعْبَانَ فَقَالَ يَا أَبَا الصَّلْتِ إِنَّ شَعْبَانَ قَدْ مَضَی أَكْثَرُهُ وَ هَذَا آخِرُ جُمُعَةٍ فِيهِ فَتَدَارَكْ فِيمَا بَقِيَ مِنْهُ تَقْصِيرَكَ فِيمَا مَضَی مِنْهُ وَ عَلَيْكَ بِالْإِقْبَالِ عَلَی مَا يَعْنِيكَ وَ أَكْثِرْ مِنَ الدُّعَاءِ وَ الِاسْتِغْفَارِ وَ تِلَاوَةِ الْقُرْآنِ وَ تُبْ إِلَی اللَّهِ مِنْ ذُنُوبِكَ لِيُقْبِلَ شَهْرُ اللَّهِ إِلَيْكَ وَ أَنْتَ مُخْلِصٌ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَا تَدَعَنَّ أَمَانَةً فِي عُنُقِكَ إِلَّا أَدَّيْتَهَا وَ لَا فِي قَلْبِكَ حِقْداً عَلَی مُؤْمِنٍ إِلَّا نَزَعْتَهُ وَ لَا ذَنْباً أَنْتَ مُرْتَكِبُهُ إِلَّا قَلَعْتَ عَنْهُ وَ اتَّقِ اللَّهَ وَ تَوَكَّلْ عَلَيْهِ فِي سِرِّ أَمْرِكَ وَ عَلَانِيَتِهِ {وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَی اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْ‏ءٍ قَدْراً.} (طلاق/ 12) وَ أَكْثِرْ مِنْ أَنْ تَقُولَ فِيمَا بَقِيَ مِنْ هَذَا الشَّهْرِ- اللَّهُمَّ إِنْ لَمْ تَكُنْ غَفَرْتَ لَنَا فِيمَا مَضَی مِنْ شَعْبَانَ فَاغْفِرْ لَنَا فِيمَا بَقِيَ مِنْهُ- فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَی يُعْتِقُ فِي هَذَا الشَّهْرِ رِقَاباً مِنَ النَّارِ لِحُرْمَةِ شَهْرِ رَمَضَانَ‏. (بحار الأنوار ج‏94 ص72)

هروی: آخرین جمعه شعبان به خدمت امام رضا (علیه السلام) رسیدم، فرمود: ای ابا الصلت! بیشتر شعبان سپری شده و امروز آخرین جمعه‌ی شعبان است، پس در روزهای باقی مانده جبران کوتاهی روزهای سپری شده را بکن و باید به آنچه برایت مهم است اقدام کنی و زیاد دعا و استغفار کن. قرآن تلاوت کن و از گناهانت به درگاه خدا توبه کن تا با اخلاص به خداوند عزیز و بلندمرتبه به ماه خدا وارد شوی و هیچ امانتی را که بر دوش توست رها مکن، مگر اینکه آن را بجای آوری و هر کینه‌ای را که در دل خویش نسبت به مؤمنی داری، آن را از دل بیرون کن و هیچ گناهی را مگر اینکه از آن دست بکشی و تقوای خدا پیشه کن و در آشکار و پنهان بر خدا توکل کن. {و هر کسی که بر خدا اعتماد کند، خداوند برای او بس است. خداوند فرمانش را به انجام رساننده است. به راستی خدا برای هر چیزی اندازه‌ای مقرّر کرده است.}

و در روزهای باقی مانده این ماه بسیار بگو: خداوندا! اگر در روزهای گذشته‌ی شعبان ما را نیامرزیدی، پس در روزهای باقی مانده بیامرز. خداوند بزرگ و بلند مرتبه در این ماه به خاطر حرمت ماه رمضان جان‌هایی را از آتش رهایی می‌بخشد.

 

9- اعمال شب نیمه شعبان

9-1- زیارت امام حسین علیه السلام

اَلْبَاقِرُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ زَارَ قَبْرَ الْحُسَيْنِ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) فِي النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ غُفِرَتْ لَهُ ذُنُوبُهُ وَ لَمْ يُكْتَبْ عَلَيْهِ سَيِّئَةٌ فِي سَنَتِهِ حَتَّی يَحُولَ عَلَيْهِ الْحَوْلُ فَإِنْ زَارَهُ فِي السَّنَةِ الثَّانِيَةِ غُفِرَتْ لَهُ ذُنُوبُهُ‏. (بحار الأنوار ج ‏94 ص 87)

کسی که قبر حسین (علیه السلام) را در نیمه شعبان زیارت کند، گناهان او بخشیده می‌شود و در آن سال گناهی برای او نوشته نشود، تا اینکه سال جدید تحویل شود و اگر در سال دوم نیز زیارت کند، باز گناهان او بخشیده می‌شود.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ زَارَ قَبْرَ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) ثَلَاثَ سِنِينَ مُتَوَالِيَاتٍ فِي النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ غُفِرَتْ لَهُ ذُنُوبُهُ الْبَتَّةَ. (بحار الأنوار ج ‏94 ص 87)

کسی که سه سال متوالی قبر حضرت حسین بن علی (علیه السلام) را در نیمه شعبان زیارت کند، به طور قطع گناهان او بخشیده می‌شود.

 

9-2- عبادت

الصَّادِقِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيٍّ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) قَالَ: كَانَ يُعْجِبُهُ أَنْ يُفَرِّغَ الرَّجُلُ أَرْبَعَ لَيَالٍ مِنَ السَّنَةِ أَوَّلَ لَيْلَةٍ مِنْ رَجَبٍ وَ لَيْلَةَ النَّحْرِ وَ لَيْلَةَ الْفِطْرِ وَ لَيْلَةَ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ‏. (بحار الأنوار ج ‏94 ص 84)

امام صادق (علیه السلام) به نقل از پدرش فرمود که امام علی +(علیه السلام) برایش عجیب بود که کسی چهار شب از سال را فرو بگذارد [در این شب‌ها عبادت نکند] : اولین شب رجب، شب عید قربان، شب فطر و شب نیمه شعبان.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: سُئِلَ الْبَاقِرُ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) عَنْ فَضْلِ لَيْلَةِ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ فَقَالَ هِيَ أَفْضَلُ لَيْلَةٍ بَعْدَ لَيْلَةِ الْقَدْرِ فِيهَا يَمْنَحُ اللَّهُ تَعَالَی الْعِبَادَ فَضْلَهُ وَ يَغْفِرُ لَهُمْ بِمَنِّهِ فَاجْتَهِدُوا فِي الْقُرْبَةِ إِلَی اللَّهِ فِيهَا فَإِنَّهَا لَيْلَةٌ آلَی اللَّهُ تَعَالَی عَلَی نَفْسِهِ أَنْ لَا يَرُدَّ سَائِلًا لَهُ فِيهَا مَا لَمْ يَسْأَلْ مَعْصِيَةً… (بحار الأنوار ج ‏94 ص 85)

از امام باقر (علیه السلام) درباره‌ی فضیلت شب نیمه شعبان سؤال شد. حضرت فرمود: این شب پس از شب قدر بهترین شب است. خداوند بزرگ در این شب فضل خویش را بر بندگان می‌بخشد و به لطف خود آنان را می‌آمرزد، پس بکوشید تا به خداوند نزدیکی جویید؛ چرا که این شب، شبی است که خداوند به جان خویش سوگند یاد کرده که هیچ درخواست کننده‌ای را از درگاه خود رد نکند، تا زمانی که گناهی را از او نخواهد.

 

9-3- نماز و دعا

عَنْ أَحَدِهِمَا(عَلَيْهِمَا السَّلَامُ): إِذَا كَانَ لَيْلَةُ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ فَصَلِّ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ تَقْرَأُ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ مِائَةَ مَرَّةٍ فَإِذَا فَرَغْتَ فَقُلِ اللَّهُمَّ إِنِّي إِلَيْكَ فَقِيرٌ وَ مِنْ عَذَابِكَ خَائِفٌ مُسْتَجِيرٌ اللَّهُمَّ لَا تُبَدِّلِ اسْمِي وَ لَا تُغَيِّرْ جِسْمِي وَ لَا تُجْهِدْ بَلَائِي وَ لَا تُشْمِتْ بِي أَعْدَائِي أَعُوذُ بِعَفْوِكَ مِنْ عِقَابِكَ وَ أَعُوذُ بِرَحْمَتِكَ مِنْ عَذَابِكَ وَ أَعُوذُ بِرِضَاكَ مِنْ سَخَطِكَ وَ أَعُوذُ بِكَ مِنْكَ جَلَّ ثَنَاؤُكَ أَنْتَ كَمَا أَثْنَيْتَ عَلَی نَفْسِكَ وَ فَوْقَ مَا يَقُولُ الْقَائِلُونَ‏. (بحار الأنوار ج ‏94 ص 87)

از یکی از دو امام باقر و صادق (علیهما السلام) : وقتی شب نیمه شعبان شد، چهار رکعت نماز بگذار و در هر رکعت، صد مرتبه «قُل هُو اللهُ أحد» بخوان و پس از پایان نماز بگو: خداوندا! من به تو محتاج و از عذاب تو هراسانم و به تو پناه می برم، نامم را تغییر مده و جسمم را دگرگون مساز و بلایم را جان‌فرسا نکن و مرا از شماتت دشمنانم در امان بدار. از مجازات تو به بخششت و از عذاب تو به رحمتت و از خشم تو به خشنودیت و از تو به خودت پناه می‌برم. ستایش عظیم، شایسته تو است، آنگونه که خویش را ستایش کردی و تو بالاتر از آن هستی که وصف کنندگان وصف می‌کنند.

 

9-4- دعای خضر یا دعای کمیل

رُوِيَ‏ أَنَّ كُمَيْلَ بْنَ زِيَادٍ النَّخَعِيَّ رَأَی أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) سَاجِداً يَدْعُو بِهَذَا الدُّعَاءِ فِي لَيْلَةِ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ- اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِرَحْمَتِكَ الَّتِي‏ وَسِعَتْ كُلَّ شَيْ‏ءٍ وَ بِقُوَّتِكَ الَّتِي قَهَرْتَ بِهَا كُلَّ شَيْ‏ءٍ وَ خَضَعَ لَهَا كُلُّ شَيْ‏ءٍ وَ ذَلَّ لَهَا كُلُّ شَيْ‏ءٍ وَ بِجَبَرُوتِكَ الَّتِي غَلَبْتَ بِهَا كُلَّ شَيْ‏ء… (مصباح المتهجد و سلاح المتعبد ج ‏2 ص 844)

روايت شده كه كميل بن زياد نخعی، امير المؤمنين (علیه السلام) را در شب نيمه شعبان در حال سجده ديد كه اين دعا را می‌خواند: خدایا! از تو درخواست می‌کنم، به رحمتت که همه‌چیز را فراگرفته و به نیرویت که با آن بر هر چیز چیره گشتی و در برابر آن هر چیز فروتنی کرده و همه‌چیز خوار شده و به نیروی مطلقت که با آن بر همه‌چیزی برتری یافتی و به توانایی‌ات که چیزی در برابرش تاب نیاورد و به بزرگی‌ات که همه‌چیز را پر کرده…

 

9-5- صلوات

الْعَبَّاسِ بْنِ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كَانَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) يَدْعُو عِنْدَ كُلِّ زَوَالٍ مِنْ أَيَّامِ شَعْبَانَ وَ فِي لَيْلَةِ النِّصْفِ مِنْهُ وَ يُصَلِّي عَلَی النَّبِيِّ (صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) بِهَذِهِ الصَّلَوَاتِ يَقُولُ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ شَجَرَةِ النُّبُوَّةِ وَ مَوْضِعَ الرِّسَالَةِ وَ مُخْتَلَفِ الْمَلَائِكَةِ وَ مَعْدِنِ الْعِلْمِ وَ أَهْلِ بَيْتِ الْوَحْيِ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدِ الْفُلْكِ الْجَارِيَةِ فِي اللُّجَجِ الْغَامِرَةِ يَأْمَنُ مَنْ رَكِبَهَا وَ يَغْرَقُ مَنْ تَرَكَهَا الْمُتَقَدِّمُ لَهُمْ مَارِقٌ وَ الْمُتَأَخِّرُ عَنْهُمْ زَاهِقٌ وَ اللَّازِمُ لَهُمْ لَاحِقٌ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدِ الْكَهْفِ الْحَصِينِ وَ غِيَاثِ الْمُضْطَرِّ الْمُسْتَكِينِ وَ مَلْجَإِ الْهَارِبِينَ وَ عِصْمَةِ الْمُعْتَصِمينَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ صَلَاةً كَثِيرَةً تَكُونُ لَهُمْ رِضًا وَ لِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ أَدَاءً وَ قَضَاءً بِحَوْلٍ مِنْكَ وَ قُوَّةٍ يَا رَبَّ الْعَالَمِين‏. (مصباح المتهجد و سلاح المتعبد ج ‏2 ص 828)

خدایا! بر محمّد و خاندان محمد درود فرست، درخت نبوت و جایگاه رسالت و محل آمد و شد فرشتگان و معدن دانش و خانواده‌ی وحی. خدایا! بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست، کشتیِ روان در اقیانوس‌های عمیق؛ هر که به آن توسّل جوید، ایمنی یابد و هر که آن را رها کند، غرق شود. هر کس از آنها پیش افتاده، از دین خارج  شده است و هر کس عقب مانده از آنان، نابود شده است و همراه آنان، به ‌حق رسیده است. خدایا! بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست؛ پناهگاه محکم و فریادرس بیچارگانِ درمانده و پناه گریختگان و دستاویز استوار برای چنگ‌اندازان. خدایا! بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست، درودی فراوان که برای آنان موجب خشنودی و برای ما باعث اداکردن و بجا آوردن حق محمّد و خاندان محمّد باشد، به حول و نیروی تو ای پروردگار جهانیان!

 

9-6- احیاء و شب زنده داری

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: ‏مَنْ أَحْيَا لَيْلَةَ الْعِيدِ وَ لَيْلَةَ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ لَمْ يَمُتْ قَلْبُهُ يَوْمَ تَمُوتُ الْقُلُوبُ. (بحار الأنوار ج ‏94 ص 86)

کسی که شب عید و شب نیمه شعبان را زنده بدارد، آن روز که دل‌ها همه می‌میرند، دل او نمی‌میرد.

 

9-7- استغفار

اَلرِّضَا عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنِ اسْتَغْفَرَ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَی فِي شَعْبَانَ سَبْعِينَ مَرَّةً غَفَرَ اللَّهُ ذُنُوبَهُ وَ لَوْ كَانَتْ مِثْلَ عَدَدِ النُّجُومِ‏. (بحار الأنوار ج ‏94 ص90)

کسی که در شعبان هفتاد مرتبه از خداوند تبارک و تعالی طلب آمرزش کند، خداوند گناهان او را ببخشاید، هر چند که به تعداد ستارگان آسمان باشد.

 

اَلرِّضَا عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ قَالَ فِي كُلِّ يَوْمٍ مِنْ شَعْبَانَ سَبْعِينَ مَرَّةً أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَ أَسْأَلُهُ التَّوْبَةَ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بَرَاءَةً مِنَ النَّارِ وَ جَوَازاً عَلَی الصِّرَاطِ وَ أَدْخَلَهُ دَارَ الْقَرَارِ. (بحار الأنوار ج ‏94 ص 90)

کسی که در هر روز از شعبان هفتاد مرتبه «أستغفِرُ اللهَ و اساله التوبه» بگوید، خداوند نجات از آتش و عبور از صراط را برای او بنویسد و او را به دارالقرار (سرای آخرت) وارد کند.

 

9-8- صدقه

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ فِي شَعْبَانَ رَبَّاهَا اللَّهُ جَلَّ وَ عَزَّ لَهُ كَمَا يُرَبِّي أَحَدُكُمْ فَصِيلَهُ حَتَّی تُوَافِيَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ قَدْ صَارَتْ لَهُ مِثْلَ جَبَلِ أُحُدٍ. (بحار الأنوار ج ‏94 ص 91)

کسی که در شعبان صدقه‌ای بدهد خداوند بزرگ و باعزت آن را پرورش می­‌دهد، آنچنان که یکی از شما کودک خود را تربیت می‌کند، تا اینکه در روز قیامت این صدقه را که به اندازه‌ی کوه احد شده است، تمام و کمال دریافت کند.

 

اَلرِّضَا عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ تَصَدَّقَ فِي شَعْبَانَ بِصَدَقَةٍ وَ لَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ حَرَّمَ اللَّهُ جَسَدَهُ عَلَی النَّارِ.  (بحار الأنوار ج ‏94 ص72)

کسی که در شعبان صدقه‌ای دهد، هر چند نیمی از خرما باشد، خداوند جسم او را بر آتش حرام کند.

 

9-9- غسل

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: صُومُوا شَعْبَانَ وَ اغْتَسِلُوا لَيْلَةَ النِّصْفِ مِنْهُ ذَلِكَ تَخْفِيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ رَحْمَةٌ. (وسائل الشيعه ج ‏10 ص 492)

روزه بداريد ماه شعبان را و در شب نيمه‌ی آن غسل كنيد كه باعث تخفيف گناهان شما باشد و رحمت الهی شما را دريابد.