آداب ازدواج

 

چکیده

نسل بشر در اثر ارتباط خاص مرد و زن تکثیر می‌شود. چگونگی این ارتباط براساس قرآن و روایات در آداب ازدواج ذکر شده است. ازدواج آثار دیگری هم دارد، مانند آرامش و محبت. انسان‌ها با عمل به این سنت بشری و رعایت آداب آن جامعه‌ای سالم تشکیل می‌دهند.

 

1- اهمیّت ازدواج

اَللهُ تَعالی: وَ أَنْكِحُوا الْأَيامى‏ مِنْكُمْ وَ الصَّالِحِينَ مِنْ عِبادِكُمْ وَ إِمائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَراءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيم‏. (نور/32)

بی‌همسران خود (چه مرد و چه زن) و غلامان و کنیزان صالح خویش را همسر دهید. اگر تنگدست باشند؛ خداوند آنان را از فضل خویش بی نیاز می‌گرداند. و خدا وسعت دهنده‌ی دانا است.

 

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ مَا بُنِيَ‏ بِنَاءٌ فِي الْإِسْلَامِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ مِنَ التَّزْوِيجِ. (مكارم الأخلاق  ص 196)

هیچ بنایی در اسلام نزد خداوند دوست‌ داشتنی‌تر از بنای ازدواج نیست.

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: تَزَوَّجُوا فَإِنَ‏ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) قَالَ مَنْ أَحَبَّ أَنْ يَتَّبِعَ سُنَّتِي فَإِنَّ مِنْ سُنَّتِيَ التَّزْوِيجَ. (كافی ج ‏5 ص 329)

ازدواج کنید. زیرا که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: هر کس دوست دارد از سنّت من پیروی کند؛ پس بداند که ازدواج کردن از سنّت من است.

 

2- نکوهش ترک ازدواج

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ رُذَالُ‏ مَوْتَاكُمُ‏ الْعُزَّابُ. (كافی ج ‏5 ص 329)

پست‌ترین مُردگان شما؛ بی‌همسرانند.

 

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ لَوْ خَرَجَ‏ الْعُزَّابُ‏ مِنْ أَمْوَاتِكُمْ إِلَى الدُّنْيَا لَتَزَوَّجُوا. (عوالی اللئالی العزيزيه  ج ‏3 ص 283)

اگر بی‌همسران از مردگان شما  زنده شوند و به این دنیا بیابند، به طور قطع ازدواج می‌کنند.

 

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ أَكْثَرُ أَهْلِ‏ النَّارِ الْعُزَّابُ. (وسائل الشيعه ج ‏20 ص 20)

بیشتر اهل دوزخ بی‌همسرانند.

 

3- آثار ازدواج

3-1- افزایش ثواب نماز

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: رَكْعَتَانِ يُصَلِّيهِمَا الْمُتَزَوِّجُ‏ أَفْضَلُ مِنْ سَبْعِينَ رَكْعَةً يُصَلِّيهَا أَعْزَبُ. (كافی ج ‏5 ص 328)

دو رکعت نمازی که شخص همسردار می‌خواند، برتر از هفتاد رکعت نمازی است که بی‌همسر می‌خواند.

 

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ لَرَكْعَتَانِ‏ يُصَلِّيهِمَا مُتَزَوِّجٌ أَفْضَلُ مِنْ صَلَاةِ رَجُلٍ عَزَبٍ يَقُومُ لَيْلَهُ وَ يَصُومُ نَهَارَهُ. (مكارم الأخلاق ص 197)

دو رکعت نمازی که مرد همسردار می‌گزارد، برتر از (عبادت) مردِ بی‌همسری است که شبش را (شب)زنده داری و روزش را روزه داری کند.

 

3-2- حفظ و کمال دین

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ مَنْ‏ تَزَوَّجَ‏ فَقَدْ أَحْرَزَ نِصْفَ دِينِهِ، فَلْيَتَّقِ اللَّهَ فِي النِّصْفِ الْبَاقِي. (أمالی طوسی ص 518)

هر کس ازدواج کند، نیم دینش را حفظ کرده است، پس باید که در نیمه‌ی دیگر شرط تقوا رعایت کند.

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: لَمْ يَكُنْ أَحَدٌ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) تَزَوَّجَ‏ إِلَّا قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ كَمَلَ دِينُهُ‏. (عوالی اللئالی العزيزيه  ج ‏3 ص 290)

هیچ کس  از یاران رسول خدا (صلی الله علیه و آله) ازدواج نمی کرد، مگر اینکه رسول خدا (صلی الله علیه و آله) می فرمود: دینش کامل گردید.

 

3-3- نیکی اخلاق

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏زَوِّجُوا أَيَامَاكُمْ‏ فَإِنَّ اللَّهَ يُحْسِنُ لَهُمْ فِي أَخْلَاقِهِمْ وَ يُوَسِّعُ لَهُمْ فِي أَرْزَاقِهِمْ وَ يَزِيدُهُمْ فِي مُرُوَّاتِهِمْ‏ . (بحار الأنوار ج ‏100 ص 222)

بی‌همسران خود را همسر دهید. زیرا خدا اخلاقشان را نیکو و روزی آنها را وسیع و شهامت و جوانمردی ایشان را زیاد می‌گرداند.

 

 3-4- ازدیاد نسل

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ تَنَاكَحُوا تَنَاسَلُوا فَإِنِّي أُبَاهِي بِكُمُ الْأُمَمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ. (عوالی اللئالی العزيزيه  ج ‏3 ص 259)

ازدواج کنید تا نسل پیدا کنید که من در روز قیامت به شما بر امّت‌ها مباهات کنم.

 

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏‏ مَا يَمْنَعُ‏ الْمُؤْمِنَ‏ أَنْ يَتَّخِذَ أَهْلًا لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَرْزُقَهُ نَسَمَةً تُثْقِلُ الْأَرْضَ بِلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ.

چه چیز مؤمن را مانع شده است که برای خودش همسری بگیرد؟! باشد که خدا فرزندی را روزیش کند تا  زمین را با گفتن « لا  اله الا الله» سنگین سازد. (مكارم الأخلاق ص 196)

 

 3-5- نیکبختی

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ مَنْ تَزَوَّجَ‏ فَقَدْ أُعْطِيَ‏ نِصْفَ السَّعَادَةِ. (مستدرك الوسائل ج ‏14 ص 154)

هر کس ازدواج کند، نیمی از سعادت و نیکبختی را یافته  است.

 

3-6- نزول رحمت

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏‏ يُفَتَّحُ أَبْوَابُ السَّمَاءِ بِالرَّحْمَةِ فِي أَرْبَعِ مَوَاضِعَ عِنْدَ نُزُولِ الْمَطَرِ وَ عِنْدَ نَظَرِ الْوَلَدِ فِي وَجْهِ الْوَالِدَيْنِ وَ عِنْدَ فَتْحِ بَابِ الْكَعْبَةِ وَ عِنْدَ النِّكَاحِ‏. (بحار الأنوار ج ‏100 ص 221)

در چهار جای، درهای رحمت آسمان گشوده می‌شود: هنگام باریدن باران، زمان نگاه کردن فرزند به چهره‌ی پدر و مادر و  موقع باز شدن درِ کعبه و هنگام ازدواج.

 

3-7- افزایش روزی

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏مَنْ تَرَكَ‏ التَّزْوِيجَ‏ مَخَافَةَ الْعَيْلَةِ فَقَدْ أَسَاءَ ظَنَّهُ بِاللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ: { إِنْ يَكُونُوا فُقَراءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ.}.‏ ( نور/ 32 )  (كافی  ج ‏5 ص 331)

هر کس ازدواج را از بیم فقر ترک کند؛ پس به تحقیق گمانش را بر خدای عزیز و بلندمرتبه  بد کرده است. زیرا خدای عزیز و بلندمرتبه می‌فرماید: {اگر آنان تنگ دست باشند، خدا آنان را از فضل خویش بی‌نیاز می‌گرداند.}

 

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ ‏اتَّخِذُوا الْأَهْلَ فَإِنَّهُ أَرْزَقُ‏ لَكُمْ‏. (وسائل الشيعه  ج ‏20 ص 15)

همسر بگیرید. زیرا همسر گرفتن موجب افزایش روزی شماست.

 

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ الْتَمِسُوا الرِّزْقَ‏ بِالنِّكَاحِ‏. (مكارم الأخلاق ص 196)

رزق و روزی را به وسیله‌ی ازدواج به دست آورید.

 

4- وساطت برای ازدواج

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ‏ زَوَّجَ‏ عَزَباً كَانَ مِمَّنْ يَنْظُرُ اللَّهُ إِلَيْهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ. (بحار الأنوار ج ‏7 ص 298)

هر کس شخص بی‌همسری را همسر دهد؛ از جمله کسانی می‌شود که خداوند در روز قیامت؛ با نظر رحمت به وی می‌نگرد.

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: ‏أَفْضَلُ الشَّفَاعَاتِ أَنْ تَشْفَعَ بَيْنَ اثْنَيْنِ فِي نِكَاحٍ‏ حَتَّى‏ يَجْمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمَا. (كافی ج ‏5 ص 331)

برترین شفاعت‌ها این است که در میان دو نفر در ازدواج شفاعت کنی تا خداوند بین آنها را جمع کند.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: أرْبَعَةٌ يَنْظُرُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَنْ أَقَالَ نَادِماً أَوْ أَغَاثَ‏ لَهْفَانَ‏ أَوْ أَعْتَقَ نَسَمَةً أَوْ زَوَّجَ عَزَباً. (وسائل الشيعه ج‏17  ص 387)

چهار کس هستند که خدای عزیز و بلندمرتبه بر آنان در روز قیامت به (دید رحمت) می‌نگرد: کسی که با فردی که در معامله پشیمان شده، معامله را بر هم بزند، کسی که ستم‌دیده‌ای را دادرسی کند، کسی که بنده‌ای را آزاد کند و کسی که مردی بی‌همسر  را زن دهد.

 

اَلْكَاظِمُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: ثَلَاثَةٌ يَسْتَظِلُّونَ بِظِلِّ عَرْشِ اللَّهِ يَوْمَ لَا ظِلَّ إِلَّا ظِلُّهُ رَجُلٌ زَوَّجَ‏ أَخَاهُ‏ الْمُسْلِمَ أَوْ أَخْدَمَهُ أَوْ كَتَمَ لَهُ سِرّاً . (بحار الأنوار ج ‏72 ص 70)

سه کس روز قیامت در سایه‌ی عرش خدا هستندـ در آن روزی که هیچ سایه‌ای جز سایه‌‌ی او نیست: مردی که برای برادر مسلمانش زن بگیرد، یا خدمتکاری به او دهد؛ یا سِرّ و رازش را پنهان دارد.

 

5- دقت در انتخاب همسر

إِبْرَاهِيمَ‏ الْكَرْخِيِ‏: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) إِنَّ صَاحِبَتِي هَلَكَتْ وَ كَانَتْ لِي مُوَافِقَةً وَ قَدْ هَمَمْتُ أَنْ أَتَزَوَّجَ فَقَالَ انْظُرْ أَيْنَ تَضَعُ نَفْسَكَ وَ مَنْ تُشْرِكُهُ فِي مَالِكَ وَ تُطْلِعُهُ عَلَى دِينِكَ وَ سِرِّك‏. (معانی الأخبار  ص 317)

ابراهیم کرخی : به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم: همسرم از دنیا رفته است در حالی که او  همدمم بود. حال بر آن شده ام که ازدواج کنم. آن حضرت فرمود: بنگر که خود را در چه موضعی قرار می‌دهی و چه کسی را شریک مال خود و آگاه بر دین و اسرارت می‌کنی.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: إِنَّ الْمَرْأَةَ قِلَادَةٌ فَانْظُرْ مَا ذَا تَقَلَّدُ …لَيْسَ لِلْمَرْأَةِ خَطَرٌ لَا لِصَالِحَتِهِنَّ وَ لَا لِطَالِحَتِهِنَّ أَمَّا صَالِحَتُهُنَّ فَلَيْسَ خَطَرُهَا الذَّهَبَ وَ الْفِضَّةَ وَ هِيَ خَيْرٌ مِنَ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ وَ أَمَّا طَالِحَتُهُنَّ فَلَيْسَ التُّرَابُ خَطَرَهَا وَ التُّرَابُ خَيْرٌ مِنْهَا. (تهذيب الأحكام  ج ‏7 ص 402)

به یقین که زن طوق و گردنبندی است در گردن  همسرش. پس بنگر که چه طوقی بر گردن می‌افکنی… برای زنانِ نیک و بد، قیمتی نیست و امّا زنان شایسته و درستکار؛ پس آنان بهتر از طلا و نقره هستند. و امّا زنان بد، ایشان ارزش خاک را هم ندارند، بلکه خاک از آنان بهتر است.

 

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ أَيُّهَا النَّاسُ إِيَّاكُمْ وَ خَضْرَاءَ الدِّمَنِ‏ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) وَ مَا خَضْرَاءُ الدِّمَنِ‏ قَالَ الْمَرْأَةُ الْحَسْنَاءُ فِي مَنْبِتِ السَّوْءِ. (بحار الأنوار ج ‏100 ص 236 )

ای مردم! بپرهیزید از سبزه‌ای که در پِهن‌زار روید. پرسیدند: یا رسول الله! سبزه‌ی پهن‌زار چیست؟ فرمود: زن زیبایی است که در خانواده‌ی پست و فرومایه تربیت شده است.

 

6- اوصاف زن

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏‏ أَفْضَلُ‏ نِسَاءِ أُمَّتِي‏ أَصْبَحُهُنَّ وَجْهاً وَ أَقَلُّهُنَّ مَهْراً. (كافی ج ‏5 ص 324)

برترین زنان امّتم، زیباروترین و کم‌مهریه‌ترین آنان است.

 

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏مِنْ سَعَادَةِ الْمَرْءِ الزَّوْجَةُ الصَّالِحَةُ. (كافی ج ‏5 ص 327)

زن نیک و صالح، از نیک‌بختی مرد است.

 

اَلْكَاظِمُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَا أَفَادَ عَبْدٌ فَائِدَةً خَيْراً مِنْ زَوْجَةٍ صَالِحَةٍ إِذَا رَآهَا سَرَّتْهُ وَ إِذَا غَابَ عَنْهَا حَفِظَتْهُ فِي نَفْسِهَا وَ مَالِهِ‏. (بحار الأنوار ج ‏100 ص 217)

انسان هیچ بهره‌ای نیکوتر از همسری شایسته نبرده، که هرگاه وی را ببیند او را شاد سازد و آنگاه که پیش او نباشد، ناموس و مالش را نگهبان باشد.

 

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: خَيْرُ نِسَائِكُمُ‏ الْعَفِيفَةُ الْغَلِمَةُ. (كافی ج ‏5 ص 325)

بهترین زنان شما، زنِ پاکدامن و شوهر‌دوست است.

 

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ خَيْرُ نِسَائِكُمُ‏ الطَّيِّبَةُ الطَّعَامِ الطَّيِّبَةُ الرِّيحِ الَّتِي إِنْ أَنْفَقَتْ أَنْفَقَتْ بِمَعْرُوفٍ وَ إِنْ أَمْسَكَتْ أَمْسَكَتْ بِمَعْرُوفٍ فَتِلْكَ عَامِلٌ مِنْ عُمَّالِ اللَّهِ وَ عَامِلُ اللَّهِ لَا يَخِيبُ. (كافی ج ‏5  ص 325)

نیکوترین زنان شما آن است که خوشبو و خوش‌ پخت و پز باشد و هرگاه انفاق کند، به نیکویی خرج کند و آنگاه که امساک کند، به جا امساک کند. پس چنین زنی از کارکنان خداست. و کارمند خدا ناامید نشود.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: خَيْرُ نِسَائِكُمُ‏ الَّتِي‏ إِنْ أُعْطِيَتْ شَكَرَتْ وَ إِنْ مُنِعَتْ رَضِيَتْ‏. (بحار الأنوار ج ‏100 ص 239)

نیکوترین زنان شما زنی است که اگر چیزی به او داده شود، سپاسگزاری کند و اگر هم داده نشود، راضی و خشنود باشد.

 

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ أَعْظَمُ‏ النِّسَاءِ بَرَكَةً أَيْسَرُهُنَّ مَئُونَةً. (مستدرك الوسائل ج ‏14 ص 162)

مبارک‌ترین زنان، کم‌ هزینه‌ترینِ آنان است.

 

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ إِنَّ خَيْرَ نِسَائِكُمُ‏ الْوَلُودُ الْوَدُودُ الْعَفِيفَةُ الْعَزِيزَةُ فِي أَهْلِهَا الذَّلِيلَةُ مَعَ بَعْلِهَا الْمُتَبَرِّجَةُ مَعَ زَوْجِهَا الْحَصَانُ عَلَى غَيْرِهِ الَّتِي تَسْمَعُ قَوْلَهُ وَ تُطِيعُ أَمْرَهُ وَ إِذَا خَلَا بِهَا بَذَلَتْ لَهُ مَا يُرِيدُ مِنْهَا وَ لَمْ تَبَذَّلْ كَتَبَذُّلِ الرَّجُلِ. (كافی ج ‏5 ص 324)

به راستی نیکوترین زنان شما، زنی است که زایا، مهربان، پاکدامن، در نزد خویشانش عزیز و محترم، و در پیش شوهرش متواضع و فروتن باشد، و برای شوهرش زینت کند و نسبت به دیگران با عفّت باشد، و حرف شوهرش را بشنود و از او فرمانبری کند، و آنگاه که با وی خلوت کند آنچه را از او بخواهد بذل کند و همچون مردان ترک بذل نکند.

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: خِيَارُ خِصَالِ‏ النِّسَاءِ شِرَارُ خِصَالِ الرِّجَالِ الزَّهْوُ وَ الْجُبْنُ وَ الْبُخْلُ فَإِذَا كَانَتِ الْمَرْأَةُ ذَاتَ زَهْوٍ لَمْ تُمَكِّنْ مِنْ نَفْسِهَا وَ إِذَا كَانَتْ بَخِيلَةً حَفِظَتْ مَالَهَا وَ مَالَ بَعْلِهَا وَ إِذَا كَانَتْ جَبَانَةً فَرِقَتْ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ يَعْرِضُ لَهَا.

نیکوترین خصلت‌های زنان، بدترین خصلت‌های مردان است، که از این قرار است: خودپسندی، ترس و بخل. پس اگر زن خودپسند باشد، رخصت ندهد که کسی به او دست یازد و چون بخیل باشد، مال خود و همسرش را نگهدارد. و چنان که ترسو باشد، از هر چیزی که به او روی آورد [به خاطر حفظ آبرو] فاصله گیرد. (نهج البلاغه حکمت 234)

 

7- اوصاف مرد

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ إِذَا جَاءَكُمْ مَنْ تَرْضَوْنَ‏ خُلُقَهُ‏ وَ دِينَهُ فَزَوِّجُوهُ‏ { إِلَّا تَفْعَلُوهُ تَكُنْ فِتْنَةٌ فِي الْأَرْضِ وَ فَسادٌ كَبِيرٌ.} (انفال/73 ). (كافی ج ‏5 ص 347)

اگر برای شما خواستگاری آمد که دین و اخلاقش را پسندیدید، پس او را زن دهید. { اگر چنین نکنید، فتنه و فسادی بزرگ در زمین خواهد آمد. }.

 

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ مَنْ زَوَّجَ كَرِيمَتَهُ مِنْ فَاسِقٍ فَقَدْ قَطَعَ‏ رَحِمَهُ‏.

هر کس دختر عزیزش را به ازدواج فاسقی درآورد، با وی قطع خویشاوندی کرده است. (مكارم الأخلاق ص 204)

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ‏ زَوَّجَ‏ كَرِيمَتَهُ‏ مِنْ‏ شَارِبِ‏ الْخَمْرِ فَقَدْ قَطَعَ رَحِمَهَا. (كافی ج ‏5 ص 347)

هر کس دختر عزیزش را به ازدواج شرابخوار درآورد، با وی قطع رحم کرده است.

 

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏شَارِبُ الْخَمْرِ لَا يُزَوَّجُ‏ إِذَا خَطَبَ. (كافی ج ‏5 ص 348)

آنگاه که شرابخوار به خواستگاری آمد، به وی زن داده نشود.

 

الْحُسَيْنِ بْنِ بَشَّارٍ الْوَاسِطِيِّ : كَتَبْتُ إِلَى أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا (عَلَيْهِ السَّلَامُ) أَنَّ لِي قَرَابَةً قَدْ خَطَبَ إِلَيَّ وَ فِي خُلُقِهِ شَيْ‏ءٌ فَقَالَ لَا تُزَوِّجْهُ‏ إِنْ‏ كَانَ‏ سَيِّئَ‏ الْخُلُقِ‏. (كافی ج ‏5 ص 363)

حسین ابن بشّار واسطی: به امام رضا (علیه السّلام) نوشتم که یکی از خویشانم به خواستگاری دخترم آمده است، امّا اخلاق ناپسندی دارد. حضرت فرمود: اگر بد اخلاق است دختر به او مده!

 

8- انگیزه ازدواج

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: إِذَا تَزَوَّجَ‏ الرَّجُلُ‏ الْمَرْأَةَ لِجَمَالِهَا أَوْ مَالِهَا وُكِلَ إِلَى ذَلِكَ وَ إِذَا تَزَوَّجَهَا لِدِينِهَا رَزَقَهُ اللَّهُ الْجَمَالَ وَ الْمَالَ. (كافی ج ‏5 ص 333)

اگر مرد با زن به خاطر جمال و مالش ازدواج کند [خدا] او را به همان مال و جمال وا می‌گذارد. و اگر با او برای دینش ازدواج کند، خداوند مال و جمال را نیز برای او روزی گرداند.

 

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏مَنْ تَزَوَّجَ امْرَأَةً لِمَالِهَا وَكَلَهُ اللَّهُ إِلَيْهِ وَ مَنْ تَزَوَّجَهَا لِجَمَالِهَا رَأَى فِيهَا مَا يَكْرَهُ وَ مَنْ تَزَوَّجَهَا لِدِينِهَا جَمَعَ اللَّهُ لَهُ ذَلِكَ. (وسائل الشيعه ج‏20 ص 51)

هرکس با زنی به خاطر مالش ازدواج کند، خدا او را به مالش وا می‌گذارد. و کسی که به خاطر جمالش ازدواج کند، چیزهای ناپسند در او می‌بیند. و هر کس که با او به لحاظ دیانتش ازدواج کند، خداوند جمال و مال را هم برای او فراهم سازد.

 

اَلسّجادُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ‏ تَزَوَّجَ‏ لِلَّهِ‏ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لِصِلَةِ الرَّحِمِ تَوَّجَهُ اللَّهُ تَعَالَى بِتَاجِ الْمُلْكِ وَ الْكَرَامَةِ. (من لا يحضره الفقيه ج ‏3 ص 385)

هر کس برای [رضای] خدای عزیز و بلندمرتبه  و صله رحم ازدواج کند، خداوند متعال وی را به تاج دارایی و کرامت، آراسته فرماید.

 

9- نماز و دعای خواستگاری

اَلْبَاقِرُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: إِذَا تَزَوَّجَ أَحَدُكُمْ كَيْفَ يَصْنَعُ قُلْتُ لَا أَدْرِي قَالَ إِذَا هَمَّ بِذَلِكَ فَلْيُصَلِّ رَكْعَتَيْنِ وَ لْيَحْمَدِ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ ثُمَّ يَقُولُ: اللَّهُمَّ إِنِّي أُرِيدُ أَنْ‏ أَتَزَوَّجَ‏ فَقَدِّرْ لِي مِنَ النِّسَاءِ أَعَفَّهُنَّ فَرْجاً وَ أَحْفَظَهُنَّ لِي فِي نَفْسِهَا وَ مَالِي وَ أَوْسَعَهُنَّ رِزْقاً وَ أَعْظَمَهُنَّ بَرَكَةً وَ قَدِّرْ لِي وَلَداً طَيِّباً تَجْعَلْهُ خَلَفاً صَالِحاً فِي حَيَاتِي وَ بَعْدَ مَوْتِي‏. (كافی ج‏5 ص 501)

آنگاه که کسی آهنگ ازدواج کرد، باید دو رکعت نماز گزارَد و خدای عزیز و بندمرتبه را شکر و ثنا گویند و سپس[ این دعا را] بخواند: خداوندا! به راستی من در اندیشه‌ی ازدواج هستم. خداوندا! از زنان، همسری برایم فراهم کن که صورتش پاکیزه‌تر و در نگهداری ناموس خود و مال من، کوشاتر و روزیش گشادتر و برکتش بیشتر باشد. و از او برایم فرزندی پاک مقدّر فرما که وی را در حال زندگانی و مرگم، جانشین نیک قرار دهی.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: يَقُولُ‏ إِذَا أَرَادَ الرَّجُلُ أَنْ يَتَزَوَّجَ الْمَرْأَةَ فَلْيَقُلْ { أَقْرَرْتُ‏ بِالْمِيثَاقِ‏ الَّذِي أَخَذَ اللَّهُ إِمْسَاكٌ‏ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسانٍ.} ( بقره/ 229 ) ‏. (كافی ج ‏5 ص 502)

چون مردی اراده و قصد ازدواج زنی کند، بگوید: { اقرار و اعتراف می‌کنم به عهد و پیمانی که خدا گرفته که یا [باید زن را]  “به خوبی نگاه داشتن، یا  به شایستگی رها کردن.}

 

10- مراسم عروسی

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏زُفُّوا عَرَائِسَكُمْ‏ لَيْلًا وَ أَطْعِمُوا ضُحًى‏. (بحار الأنوار ج ‏100 ص 268)

عروس‌های‌تان را شبانه به [خانه] شوهر بفرستید. و طعام را روز بدهید.

 

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ الْوَلِيمَةُ أَوَّلَ‏ يَوْمٍ حَقٌّ وَ الثَّانِيَ مَعْرُوفٌ وَ مَا زَادَ رِيَاءٌ وَ سُمْعَةٌ. (كافی ج‏5 ص 368)

مهمانی در روز اوّل، شایسته و سزاوار است، و روز دوم، نیکی است، و بیش از آن خودنمایی و تظاهر است  .

 

جَابِرٍ الْأَنْصَارِيِّ : لَمَّا زَوَّجَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) فَاطِمَةَ (عَلَيْها سَلَامُ) …كَبَّرَ جِبْرِيلُ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) وَ كَبَّرَ مِيكَائِيلُ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) وَ كَبَّرَتِ الْمَلَائِكَةُ وَ كَبَّرَ مُحَمَّدٌ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) فَوُضِعَ التَّكْبِيرُ عَلَى الْعَرَائِسِ مِنْ تِلْكَ اللَّيْلَةِ. (مكارم الأخلاق ص 208)

جابر بن عبدالله: [در شب عروسی حضرت فاطمه زهرا (علیها السلام) هنگام بردن به منزل شوهرش] جبرئیل و میکائیل و ملائکه و حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله) تکبیر گفتند. و از همان شب، تکبیر گفتن بر عروس‌ها [به هنگام بردن به منزل شوهر] مرسوم گشت.

 

11- دعای شب عروسی

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: إِذَا دَخَلْتَ بِأَهْلِكَ فَخُذْ بِنَاصِيَتِهَا وَ اسْتَقْبِلِ الْقِبْلَةَ وَ قُلِ اللَّهُمَّ بِأَمَانَتِكَ أَخَذْتُهَا وَ بِكَلِمَاتِكَ اسْتَحْلَلْتُهَا فَإِنْ قَضَيْتَ لِي مِنْهَا وَلَداً فَاجْعَلْهُ‏ مُبَارَكاً تَقِيّا مِنْ شِيعَةِ آلِ مُحَمَّدٍ وَ لَا تَجْعَلْ لِلشَّيْطَانِ فِيهِ شِرْكاً وَ لَا نَصِيباً. (كافی ج ‏5 ص 500)

چون [در شب زفاف] پیش همسرت رفتی، موی پیشانی‌اش را بگیر و رو به قبله کن و بگو: خداوندا! او را به عنوان امانت تو در اختیار گرفتم و به وسیله‌ی الفاظ تو او را حلال کردم. پس اگر فرزندی از وی برایم مقدّر فرمایی، او را فرزندی مبارک و پرهیزگار از پیروان و شیعیان آل محمّد قرار بده، و برای شیطان در او  بهره و نصیبی قرار مده.