آداب انتظار

 

چکیده

آداب انتظار، مجموعه‌ای از دستورات پیشوایان درباره‌ی امید به فرج و گشایش است که آدمی با رعایت آنها زندگیِ با توفیقی را سپری می‌کند. انتظار دارای آثار و پاداش هست. مانند: صبر بر انتظار و اشتیاق به ظهور و …

 

واژه های مرتبط

امام زمان، انتظارِ فرج، غیبت، ظهور، منتظَر، منتظِر، قائم، مهدی، عدل، شیعه، آخرُ الزمان، جور، ظلم

 

1- معنای انتظار

انتظار، در لغت به معنای چشم به راه بودن و نگران بودن است. (فرهنگ فارسی معین ج ۱ ص۳۶۴)

 

2- اهمیت انتظار

اَللهُ تَعالی: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صَابِرُوا وَ رَابِطُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ. (آل عمران/200)

ای اهل ایمان! (در کار دین) صبور باشید و یکدیگر را به صبر و مقاومت سفارش کنید و مهیّا و مراقب کار دشمن بوده و خداترس باشید. باشد که فیروز و رستگار گردید.

 

اَللهُ تَعالى:‏  فَقُلْ إِنَّمَا الْغَيْبُ لِلَّهِ فَانْتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِينَ. ( یونس/۲۰)

بگو: غیب خاص خداست. پس انتظار کشید. من نیز از منتظران خواهم بود.

 

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: لَوْ لَمْ يَبْقَ مِنَ الدُّنْيَا إِلَّا يَوْمٌ لَطَوَّلَ اللَّهُ ذَلِكَ الْيَوْمَ حَتَّى يَبْعَثَ رَجُلًا مِنِّي يُوَاطِئُ اسْمُهُ‏  اسْمِي وَ اسْمُ أَبِيهِ اسْمَ أَبِي يَمْلَأُ الْأَرْضَ عَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ ظُلْماً. (بحار الأنوار  ج ۵۱  ص ۷۴)

اگر از عمر دنیا جز یک روز نماند، خداوند آن روز را چندان دراز گرداند تا مردی از اهل بیت مرا برانگیزد که نامش با نام من و نام پدرش با نام پدر من مطابق باشد و زمین را که پر از ظلم وستم شده، از عدل پر کند.

 

اَلجَوادُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: يَجِبُ أَنْ يُنْتَظَرَ فِي غَيْبَتِهِ وَ يُطَاعَ فِي ظُهُورِهِ. (کمال الدین  ج 2  ص377)

بر هر مسلمان واجب است در غیبت او (حضرت مهدی علیه السلام) انتظار بکشد.

 

اَلجَوادُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: أَفْضَلُ أَعْمَالِ شِيعَتِنَا انْتِظَارُ الْفَرَجِ.  (بحار الانوار  ج ۵۱ ص ۱۵۶)

با ارزش‌ترین اعمال شیعیان ما انتظار فرج است.

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: انْتَظَرُوا الْفَرَجَ وَ لَا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ فَإِنَّ أَحَبَّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ انْتِظَارُ الْفَرَجِ. (بحار الانوار  ج ۵۲  ص۱۲۳)

منتظر فرج باشید و از رحمت خداوند ناامید نشوید! به درستی که خوشایندترین اعمال نزد خدای عزیز و بلندمرتبه، انتظار فرج است.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: فَجِدُّوا وَ انْتَظِرُوا هَنِيئاً لَكُمْ أَيَّتُهَا الْعِصَابَةُ الْمَرْحُومَةُ. (بحار الانوار ج 52 ص 140)

پس بکوشید و انتظار پیشه کنید ای گروه رحمت شده! که گوارایتان باد این تلاش و انتظار!

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: تَوَقَّعْ‏ أَمْرَ صَاحِبِكَ لَيْلَكَ وَ نَهَارَك‏. (اقبال الاعمال ج ۱ ص۲۰۱)

صبح و شام منتظر وقوع امر {فرج} صاحب الزمان باش.

 

3- اخلاق و صفات منتظر

3-1- پایداری بر باور انتظار

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: إِنَّ لِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ غَيْبَةً الْمُتَمَسِّكُ فِيهَا بِدِينِهِ كَالْخَارِطِ لِشَوْكِ الْقَتَادِ بِيَدِهِ‏ ثُمَّ أَطْرَقَ مَلِيّاً ثُمَّ قَالَ إِنَّ لِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ غَيْبَةً فَلْيَتَّقِ اللَّهَ عَبْدٌوَ لْيَتَمَسَّكْ بِدِينِه‏. (غیبت نعمانی ص 169)

صاحب این امر (امامت) غیبتی دارد که در آن روزگار، دیندار همانند کسی است که خار مغیلان را با دست خویش خُرد کند. امام سپس، اندکی خاموش ماند و آنگاه فرمود: صاحب این امر را غیبتی است، پس باید که بنده از خدا بترسد و به دین خویش چنگ آویزد.

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: اللَّهُمَّ إِنَّهُ لَا بُدَّ لِأَرْضِكَ مِنْ حُجَّةٍ لَكَ عَلَى خَلْقِكَ يَهْدِيهِمْ إِلَى دِينِكَ وَ يُعَلِّمُهُمْ عِلْمَكَ لِئَلَّا تَبْطُلَ حُجَّتُكَ وَ لَا يَضِلَّ أَتْبَاعُ أَوْلِيَائِكَ بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَهُمْ بِهِ إِمَّا ظَاهِرٍ لَيْسَ بِالْمُطَاعِ أَوْ مُكْتَتِمٍ مُتَرَقِّبٍ إِنْ غَابَ عَنِ النَّاسِ شَخْصُهُ فِي حَالِ هِدَايَتِهِمْ فَإِنَّ عِلْمَهُ‏ وَ آدَابَهُ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ مُثْبَتَةٌ فَهُمْ بِهَا عَامِلُونَ. (کمال الدین ج 1 ص 302)

خدایا! براستی که ناگزیر برای زمینت حجتی از جانب تو بر آفریدگانت باشد که آنان را به سوی دینت هدایت کند و علم تو را به آنان بیاموزد تا که حجتت باطل نشود و پیروان اولیایت پس از آنکه به واسطه‌ی  او هدایتشان فرمودی، گمراه نشوند. و آن حجت یا آشکار است و فرمانبرداری نشود، یا پنهان است و در حال انتظار. اگر شخص او در زمان هدایت مردم غایب شود، علم و آدابش در دل‌های مومنان ثابت باشد و آنان بدان عمل کنند.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: أَمَا وَ اللَّهِ لَيَغِيبَنَّ سَبْتاً مِنْ دَهْرِكُمْ وَ لَيَخْمُلَنَّ حَتَّى يُقَالَ مَاتَ هَلَكَ بِأَيِّ وَادٍ سَلَكَ وَ لَتَدْمَعَنَّ عَلَيْهِ عُيُونُ الْمُؤْمِنِين‏. (غیبت نعمانی ص 152)

بدانید که او مدتی از روزگار پنهان شود و یاد او از خاطرها برود؛ تا آنجا که گویند: مُرد! هلاک شد! به کدام وادی رفت؟ و چشمان مردم با ایمان برایش بگرید.

 

3-2- پرهیز از تردید و پیروی از راه ائمه پیشین

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: فَإِيَّاكُمْ وَ الشَّكَّ وَ الِارْتِيَابَ وَ انْفُوا عَنْ أَنْفُسِكُمُ الشُّكُوكَ وَ قَدْ حَذَّرْتُكُمْ‏ فَاحْذَرُوا أَسْأَلُ اللَّهَ تَوْفِيقَكُمْ وَ إِرْشَادَكُم‏. (غیبت نعمانی ص 150)

پس هرگز در حقّ او شک و تردید به خود راه ندهید، از صفحه‌ی دل هرگونه شک و تردید را بزدایید. من شما را برحذر کردم، سخت از آن بپرهیزید. از خدا توفیق و راهنمایی‌تان را درخواست می‌کنم.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: إِذَا أَصْبَحْتَ وَ أَمْسَيْتَ يَوْماً لَا تَرَى فِيهِ إِمَاماً مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ فَأَحِبَّ مَنْ كُنْتَ تُحِبُّ وَ أَبْغِضْ مَنْ كُنْتَ تُبْغِضُ وَ وَالِ مَنْ كُنْتَ تُوَالِي وَ انْتَظِرِ الْفَرَجَ صَبَاحاً وَ مَسَاء. (بحارالانوار ج 52 ص 133)

وقتی داخل صبح و شام شدی و امامی از آل محمد (صلی الله علیه و آله) را ندیدی، هر کس را که (از آنان) دوست داشتی، همچنان دوست بدار و هر کس را که دشمن داشتی، همچنان دشمن بدار و در ولایت کسی که تحت ولایتش بودی بمان و صبح و شام منتظر فرج باش.

 

3-3- پرهیز از شهرت و حفظ زبان

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: كُفُّوا أَلْسِنَتَكُمْ وَ اِلْزَمُوا بُيُوتَكُمْ فَإِنَّهُ لاَ يُصِيبُكُمْ أَمْرٌ تَخُصُّونَ بِهِ أَبَداً وَ لاَ تَزَالُ اَلزَّيْدِيَّةُ لَكُمْ وِقَاءً أَبَداً . (کافی  ج 2 ص 225)

زبان خود را نگهداريد و خانه‌نشين باشيد، هرگز بلایى كه مخصوص شما (شيعيان) است به شما نمی‌رسد (زيرا گمناميد و تقيه می‌كنيد.) و طايفه زيديه همواره سپر بلاى شما باشند (زيرا آنها تقيه نمی‌كنند و بر ائمه ما (عليهم السلام) طعنه می‌زنند، از اين رو سلاطين جور به دفع آنها می‌پردازند و از شما غفلت می‌كنند).

 

قالَ جَابِرٌ فَقُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ فَمَا أَفْضَلُ مَا يَسْتَعْمِلُهُ الْمُؤْمِنُ فِي ذَلِكَ الزَّمَانِ قَالَ: حِفْظُ اللِّسَانِ وَ لُزُومُ الْبَيْتِ. (کمال الدین ج 1ص 330)

جابر گوید (به امام باقر علیه السلام) عرض کردم: ای فرزند رسول خدا! (صلی الله علیه و آله) بهترین چیزی که باید مؤمن در آن زمان انجام دهد چیست؟ امام فرمود:  نگاه داشتن زبان و خانه نشین شدن.

 

3-4- گرفتن معارف دین از دین شناسان

اَلهادی عَلَيْهِ السَّلَامُ: لَوْ لَا مَنْ يَبْقَى بَعْدَ غَيْبَةِ قَائِمِكُمْ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) مِنَ الْعُلَمَاءِ الدَّاعِينَ إِلَيْهِ وَ الدَّالِّينَ عَلَيْهِ وَ الذَّابِّينَ عَنْ دِينِهِ بِحُجَجِ اللَّهِ وَ الْمُنْقِذِينَ لِضُعَفَاءِ عِبَادِ اللَّهِ مِنْ شِبَاكِ إِبْلِيسَ وَ مَرَدَتِهِ وَ مِنْ فِخَاخِ النَّوَاصِبِ لَمَا بَقِيَ أَحَدٌ إِلَّا ارْتَدَّ عَنْ دِينِ اللَّهِ وَ لَكِنَّهُمُ الَّذِينَ يُمْسِكُونَ أَزِمَّةَ قُلُوبِ ضُعَفَاءِ الشِّيعَةِ كَمَا يُمْسِكُ صَاحِبُ السَّفِينَةِ سُكَّانَهَا أُولَئِكَ هُمُ الْأَفْضَلُونَ عِنْدَ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ. (احتجاج طبرسی ج1 ص18)

اگر پس از غیبت امام قائم (علیه السلام) دانشورانی نبودند که به سوی او داعی باشند و به سوی او راهنمایی کنند، و با براهین الهی از او دفاع کنند و بندگان مستضعف خدا را از دام ابلیس و یارانش برهانند و از بند نواصب رهایی بخشند، همه‌ی مردم از دین خدا دست می‌کشیدند و از دین بازمی‌گشتند.  اما چنین عالمانی زمام قلوب شیعیان ضعیف ما را در دست دارند و مهار می‌کنند، همچون ناخدای کشتی که سکان آن را در دست دارد. این گروه همان افراد برتر در نزد خداوند با عزت و جلال می باشند.

 

اَلْمَهَديُّ عَلَيْهِ السَّلَامُ: وَ أَمَّا الْحَوَادِثُ الْوَاقِعَةُ فَارْجِعُوا فِيهَا إِلَى رُوَاةِ حَدِيثِنَا فَإِنَّهُمْ حُجَّتِي عَلَيْكُمْ وَ أَنَا حُجَّةُ اللَّهِ عَلَيْهِم.‏ (بحارالانوار  ج 53  ص181)

و اما در رویدادهایی که برای شما پیش می‌آید، به راویان حدیث ما مراجعه کنید، زیرا آنها حجت من بر شما هستند و من حجت خدا بر آنان هستم.

 

3-5- رعایت محاسن اخلاقی

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ سُرَّ أَنْ يَكُونَ مِنْ أَصْحَابِ الْقَائِمِ فَلْيَنْتَظِرْ وَ لْيَعْمَلْ بِالْوَرَعِ وَ مَحَاسِنِ الْأَخْلَاقِ وَ هُوَ مُنْتَظِر. (بحار الانوار ج ۵۲  ص ۱۴۰)

كسى كه مايل است جزو ياران حضرت مهدى (علیه السلام) قرار گيرد، بايد منتظر باشد و اعمال و رفتارش در حال انتظار، با تقوى و اخلاقِ نيكو توأم گردد و چنین کسی منتظر (واقعی) است.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مِنْ دِينِ الْأَئِمَّةِ الْوَرَعُ وَ الْعِفَّةُ وَ الصَّلَاحُ إِلَى قَوْلِهِ وَ انْتِظَارُ الْفَرَجِ بِالصَّبْرِ. (بحار الانوار ج 52 ص 122)

تقوى و پاكدامنى و درستى و انتظار فرج با صبر و بردبارى از راه و رسم ائمه (عليهم السلام) است.

 

3-6- پرهیز از تعیین وقت ظهور

اَلْبَاقِرُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: كَذَبَ الْوَقَّاتُونَ كَذَبَ الْوَقَّاتُونَ كَذَبَ الْوَقَّاتُون‏. (غیبت طوسی ص 425)

سه بار فرمود:  آنان که وقتی برای ظهور تعیین می‌کنند، دروغ می‌گویند.

 

4- آداب انتظار

أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام: الْمُنْتَظِرُ لِأَمْرِنَا كَالْمُتَشَحِّطِ بِدَمِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ. (کمال الدین ج ۱ ص ۶۴۵)

منتظر امر ما، مانند كسى باشد كه در جهاد در راه خدا به خون خود بغلطد.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: يَقُولُ‏ مَنْ مَاتَ مُنْتَظِراً لِهَذَا الْأَمْرِ كَانَ كَمَنْ كَانَ مَعَ الْقَائِمِ فِي فُسْطَاطِهِ لَا بَلْ كَانَ بِمَنْزِلَةِ الضَّارِبِ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) بِالسَّيْفِ. (بحار الانوار ج ۵۲  ص ۱۴۶)

هر كه در حال انتظار اين امر (ظهور قائم) بميرد، همچون كسى است كه با قائم در خيمه او باشد؛ نه، بلكه به مانند كسى است كه پيشاپيش پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله) شمشير مى‌زند.

 

5- شناخت امام زمان علیه السلام

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ مَنْ مَاتَ وَ لَمْ يَعْرِفْ إِمَامَ زَمَانِهِ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّة. (کمال الدّین ص ۴۰۹)

هرکس بمیرد و امام زمانش را نشناسد به مرگ جاهلى مرده است.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: اعْرِفْ‏ إِمَامَكَ فَإِنَّكَ إِذَا عَرَفْتَ إِمَامَكَ لَمْ يَضُرَّكَ تَقَدَّمَ هَذَا الْأَمْرُ أَوْ تَأَخَّر. (کافی ج ۱ ص ۳۷۱)

اگر صاحبت را بشناسی، دوری و نزدیکی ظهور به تو آسیبی نمی‌زند!

 

6- آمادگی برای ظهور

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: لِيُعِدَّنَّ أَحَدُكُمْ لِخُرُوجِ الْقَائِمِ وَ لَوْ سَهْماً فَإِنَّ اللَّهَ إِذَا عَلِمَ ذَلِكَ مِنْ نِيَّتِهِ رَجَوْتُ لِأَنْ يُنْسِئَ فِي عُمُرِهِ حَتَّى يُدْرِكَهُ وَ يَكُونَ مِنْ أَعْوَانِهِ وَ أَنْصَارِهِ. (بحار الانوار ج ۵۲  ص ۳۶۶)

هر يك از شما بايد براى خروج قائم آماده كند هر چند يك تير، که خداى تعالى هر گاه از نيّت او آن را بداند اميدوارم كه در عمر او تأخير اندازد تا آنكه قائم را درك كند و از ياران و ياوران او باشد.

 

7- دعا برای ظهور

صاحِبُ الزَّمان عَجَّلَ اللهُ تَعَالی فَرَجَهُ الشَّریف: وَ أَكْثِرُوا الدُّعَاءَ بِتَعْجِيلِ الْفَرَجِ فَإِنَّ ذَلِكَ فَرَجُكُم‏. (بحار الانوار ج ۵۲ ص ۹۲)

برای تعجیل در فرج بسیار دعا کنید که این فرج شماست.

 

8- صبر و پایداری

اَللهُ تَعالى:‏ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صَابِرُوا وَ رَابِطُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ. ( آل عمران/۲۰۰)

ای اهل ایمان، (در کار دین) صبور باشید و یکدیگر را به صبر و مقاومت سفارش کنید و مهیّا و مراقب کار دشمن بوده و خداترس باشید، باشد که رستگار گردید.

 

اَلْبَاقِرُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: اصْبِرُوا عَلَى أَدَاءِ الْفَرَائِضِ‏ وَ صابِرُوا عَدُوَّكُمْ‏ وَ رابِطُوا إِمَامَكُمُ‏ الْمُنْتَظَرَ. (غیبت نعمانی ص ۲۷)

صبر کنید برگزاردن احکام شرع و شکیبایی ورزید در برابر دشمنتان و آماده و حاضر یراق باشید برای امامتان که در انتظار او هستید.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: إِنَّ لِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ غَيْبَةً الْمُتَمَسِّكُ فِيهَا بِدِينِهِ كَالْخَارِطِ لِشَوْكِ الْقَتَادِ بِيَدِهِ‏ثُمَّ أَطْرَقَ مَلِيّاً ثُمَّ قَالَ إِنَّ لِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ غَيْبَةً فَلْيَتَّقِ اللَّهَ عَبْدٌوَ لْيَتَمَسَّكْ بِدِينِه‏. (غیبت نعمانی ص ۱۶۹ ح ۱۱)

صاحب این امر (امامت)، غیبتی دارد که در آن روزگار، دیندار، همانند کسی است که خار مُغیلان را با دست خویش خُرد کند. امام سپس فرمود: صاحب این امر را غیبتی است، پس باید که بنده از خدا بترسد و به دین خویش چنگ آویزد.

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: اللَّهُمَّ إِنَّهُ لَا بُدَّ لِأَرْضِكَ مِنْ حُجَّةٍ لَكَ عَلَى خَلْقِكَ يَهْدِيهِمْ إِلَى دِينِكَ وَ يُعَلِّمُهُمْ عِلْمَكَ لِئَلَّا تَبْطُلَ حُجَّتُكَ وَ لَا يَضِلَّ أَتْبَاعُ أَوْلِيَائِكَ بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَهُمْ بِهِ إِمَّا ظَاهِرٍ لَيْسَ بِالْمُطَاعِ أَوْ مُكْتَتِمٍ مُتَرَقِّبٍ إِنْ غَابَ عَنِ النَّاسِ شَخْصُهُ فِي حَالِ هِدَايَتِهِمْ فَإِنَّ عِلْمَهُ‏ وَ آدَابَهُ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ مُثْبَتَةٌ فَهُمْ بِهَا عَامِلُونَ. (کمال الدین ج ۱ ص ۳۰۲)

خدایا! براستی که ناگزیر زمینت را حجتی از جانب تو بر آفریدگانت باشد که آنان را به سوی دینت هدایت کند و علم تو را به آنان بیاموزد تا که حجتت باطل نشود و پیروان اولیایت پس از آنکه به واسطه‌ی او هدایتشان فرمودی، گمراه نشوند. و آن حجت یا آشکار است و فرمانبرداری نشود، یا پنهان است و در حال انتظار. اگر شخص او در زمان هدایت مردم غایب شود، علم و آدابش در دل‌های مومنان ثابت باشد و آنان بدان عمل کنند.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: أَمَا وَ اللَّهِ لَيَغِيبَنَّ سَبْتاً مِنْ دَهْرِكُمْ وَ لَيَخْمُلَنَّ حَتَّى يُقَالَ مَاتَ هَلَكَ بِأَيِّ وَادٍ سَلَكَ وَ لَتَدْمَعَنَّ عَلَيْهِ عُيُونُ الْمُؤْمِنِين‏. (غیبت نعمانی ص ۱۵۲)

بدانید که او مدتی از روزگار پنهان شود و یاد او از خاطرها برود؛ تا آنجا که گویند: مُرد! هلاک شد! به کدام وادی رفت؟ او چشمان مردم با ایمان برایش بگرید.

 

9- تجدید بیعت

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: اَللَّهُمَّ إِنِّي أُجَدِّدُ لَهُ فِي صَبِيحَةِ يَوْمِي هَذَا وَ مَا عِشْتُ مِنْ أَيَّامِي عَهْداً وَ عَقْداً وَ بَيْعَةً لَهُ فِي عُنُقِي‏لاَ أَحُولُ عَنْهَا وَ لاَ أَزُولُ أَبَداً. (مفاتیح الجنان دعای عهد).

خدایا! در صبح این روز و تا زندگی کنم از روزهایم، براى آن حضرت بر عُهده‏ام، عهد و پیمان و بیعت تجدید می‌کنم، که از آن‏ رو نگردانم، و هیچ‏گاه دست‏ برندارم.

 

10- اظهار ناراحتی از فراق

اَْلمَهَدیُّ عَلَيْهِ السَّلَامُ: اَللّهُمَّ اِنّا نَشْکوُ اِلَیْکَ فَقْدَ نَبِیِّنا صَلَواتُکَ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ غَیْبَهَ وَلِیِّنا. (مفاتیح الجنان دعای افتتاح)

خدایا! ما به تو شکایت کنیم، از نبودن پیامبرمان که درودهاى تو بر او و آلش باد و از غیبت مولایمان.

 

11- مرزبانی از آئین

اَلهادی عَلَيْهِ السَّلَامُ: لَوْ لَا مَنْ يَبْقَى بَعْدَ غَيْبَةِ قَائِمِكُمْ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) مِنَ الْعُلَمَاءِ الدَّاعِينَ إِلَيْهِ وَ الدَّالِّينَ عَلَيْهِ وَ الذَّابِّينَ عَنْ دِينِهِ بِحُجَجِ اللَّهِ وَ الْمُنْقِذِينَ لِضُعَفَاءِ عِبَادِ اللَّهِ مِنْ شِبَاكِ إِبْلِيسَ وَ مَرَدَتِهِ وَ مِنْ فِخَاخِ النَّوَاصِبِ لَمَا بَقِيَ أَحَدٌ إِلَّا ارْتَدَّ عَنْ دِينِ اللَّهِ وَ لَكِنَّهُمُ الَّذِينَ يُمْسِكُونَ أَزِمَّةَ قُلُوبِ ضُعَفَاءِ الشِّيعَةِ كَمَا يُمْسِكُ صَاحِبُ السَّفِينَةِ سُكَّانَهَا أُولَئِكَ هُمُ الْأَفْضَلُونَ عِنْدَ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ. (احتجاج طبرسی ج ۱  ص ۱۸)

اگر پس از غیبت امام قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف دانشورانی نبودند که به سوی او داعی باشند و به سوی او راهنمائی کنند، و با براهین الهی از او دفاع کنند و بندگان مستضعف خدا را از دام ابلیس و یارانش برهانند و از بند نواصب رهایی بخشند، همه‌ی مردم از دین خدا دست می‌کشیدند و از دین باز می‌گشتند. لکن چنین عالمانی زمام قلوب شیعیان ضعیف ما را در دست دارند و مهار می‌کنند، همچون ناخدای کشتی که سکان آن را در دست دارد.  این گروه همان افراد برتر در نزد خداوند با عزت و جلال می باشند.

 

12- یادکرد امام عصر علیه السلام

السَّلامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا الْوَلِيُّ النَّاصِحُ. (مفاتیح الجنان  زیارت حضرت صاحب الامر علیه السلام)

سلام بر تو اى همراه خيرخواه!

 

13- اطاعت

اَلرَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ طُوبَى لِمَنْ أَدْرَكَ قَائِمَ أَهْلِ بَيْتِي وَ هُوَ يَأْتَمُّ بِهِ فِي غَيْبَتِهِ قَبْلَ قِيَامِه‏. (بحار الانوار ج ۵۱ ص ۷۲)

خوشا به حال كسى كه قائم اهل بيت را درك كند و پيش از قيامش از او پیروی کنید!

 

14- وفای به عهد

اَْلمَهَدیُّ عَلَيْهِ السَّلَامُ: وَ لَوْ أَنَّ أَشْيَاعَنَا وَفَّقَهُمْ اللَّهُ لِطَاعَتِهِ عَلَى اجْتِمَاعٍ مِنَ الْقُلُوبِ فِي الْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ عَلَيْهِمْ لَمَا تَأَخَّرَ عَنْهُمُ الْيُمْنُ بِلِقَائِنَا وَ لَتَعَجَّلَتْ لَهُمُ السَّعَادَةُ بِمُشَاهَدَتِنَا عَلَى حَقِّ الْمَعْرِفَةِ وَ صِدْقِهَا مِنْهُمْ بِنَا فَمَا يَحْبِسُنَا عَنْهُمْ إِلَّا مَا يَتَّصِلُ بِنَا مِمَّا نَكْرَهُهُ وَ لَا نُؤْثِرُهُ مِنْهُمْ‏ وَ اللَّهُ الْمُسْتَعانُ‏ وَ هُوَ حَسْبُنَا وَ نِعْمَ الْوَكِيل‏. (احتجاج  ج ۲  ص ۴۷۹)

اگر چنانچه شیعیان ما در راه وفا به عهدی که بر آنان است اجتماع می‌کردند، مبارکی ملاقات ما از ایشان به تأخیر نمی‌افتاد و سعادت دیدار زودتر نصیب آنان می‌گشت، دیداری بر مبنای شناخت راستین و صداقتی از آنان نسبت به ما. پس ما را از ایشان دور نمی‌دارد، مگر آن دسته از کردارهایشان که برایمان ناپسند و ناخوشایند بوده و از آنان روا نمی‌داریم. و خدایاری کننده است و ما را کفایت می‌کند و وکیل خوبی است و درود او بر سید بشیر و نذیر ما محمد و خاندان پاکش.

 

15- اشتیاق ظهور

اَلْعَسْكَرِيُّ عَلَيْهِ السَّلَامُ: وَ اعْلَمْ أَنَّ قُلُوبَ أَهْلِ الطَّاعَةِ وَ الْإِخْلَاصِ نَزَعَ إِلَيْكَ‏ مِثْلَ الطَّيْرِ إِلَى أَوْكَارِهَا وَ هُمْ مَعْشَرٌ يَطَّلِعُون‏. (کمال الدین ج ۲ ص ۴۴۸)

و بدان كه قلوب اهل طاعت و اخلاص بسوی تو مشتاقند، مانند اشتياق طيور هنگامی كه آشيانه‌ی خود را قصد می‌کنند.

 

16- جلب محبّت اهل بیت علیهم السلام و ترک گناهان

اَْلمَهَدیُّ عَلَيْهِ السَّلَامُ: فَيَعْمَلُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْكُمْ مَا يَقْرُبُ بِهِ مِنْ مَحَبَّتِنَا وَ لِيَتَجَنَّبَ مَا يُدْنِيهِ مِنْ كَرَاهِيَتِنَا وَ سَخَطِنَا فَإِنَّ امْرَأً يَبْغَتُهُ فَجْأَةٌ حِينَ لَا تَنْفَعُهُ تَوْبَةٌ. (بحار الانوار ج ۵۳ ص ۱۷۶)

پس هر یک از شما باید آنچه را که موجب دوستی ما می‌شود پیشه خود سازد و از هر آنچه موجب خشم و ناخشنودی ما می‌گردد دوری گزیند، زیرا فرمان ما به یک باره و ناگهانی فرا می‌رسد.

 

17- همدلی و اتحاد

اَْلمَهَدیُّ عَلَيْهِ السَّلَامُ: وَ لَوْ أَنَّ أَشْيَاعَنَا وَفَّقَهُمُ اللَّهُ لِطَاعَتِهِ عَلَى اجْتِمَاعٍ مِنَ الْقُلُوبِ فِي الْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ عَلَيْهِمْ لَمَا تَأَخَّرَ عَنْهُمُ الْيُمْنُ بِلِقَائِنَا. (بحار الانوار ج ۵۳  ص ۱۷۷)

اگر شیعیان ما – که خدا آنان را بر انجام طاعت خویش موفق بدارد- در راه ایفای پیمانی که بر دوش دارند، همدل می‌شدند، دیدار ما از ایشان به تأخیر نمی‌افتاد.