آداب نگاه کردن

آداب نگاه کردن

 

چکیده

چشم، عضوی مهم در انسان است، که می‌تواند، به وسیله‌ی آن، پیرامون خود را ببیند و شُکر این عضو، در گرو رعایت آداب نگاه کردن و دارای انواع گوناگون است و بی‌شک بهره‌مندی صحیح از آن، آثار گرانمایه‌ای به دنبال دارد.

 

۱- معنی و مفهوم نگاه

نگاه: نظر، دیدار و نگریستن است. (بنگرید به فرهنگ دهخدا)

 

۲- اهمیت نگاه

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: الْعَيْنُ رَائِدُ الْقَلْبِ‏. (تصنیف غرر الحکم ص۶۰)

چشم دیدبان و راهنمای قلب است.

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: الْعُيُونُ طَلَائِعُ الْقُلُوب‏. (تصنیف غرر الحکم ص۶۰)

چشم‌ها جاسوسان دل‌هايند.

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: لَيْسَ‏ فِي‏ الْبَدَنِ‏ شَيْ‏ءٌ أَقَلَ‏ شُكْراً مِنَ‏ الْعَيْنِ‏ فَلَا تُعْطُوهَا سُؤْلَهَا فَتَشْغَلَكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَل‏… (بحار الانوار  ج ۱۰ ص ۱۰۷)

چیزی در بدن کم سپاس‌تر از چشم نیست. خواسته‌اش را ندهید، زیرا که شما را از یاد خدای عزیز و بلندمرتبه باز می‌دارد.

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: الْعَيْنُ بَرِيدُ الْقَلْب. ‏(تصنیف غرر الحکم ص ۶۰)

چشم، قاصد دل است.

 

۳- نگاه ناپسند

۳-۱- نگاه حرام

اَللهُ تَعالی: قُل لِلمُؤمِنینَ یَغُضُّوا مِن أَبصارِهِم وَ یَحفَظُوا فُرُوجَهُم ذلِکَ أَزکی لَهُم إِنَّ اللهَ خَبیرٌ بِما یَصنَعُونَ  وَ قُلْ لِلْمؤمِناتِ یَغْضُضنَ‌ مِنْ اَبْصارِهنَّ وَ یَحفَظنَ‌ فُروجَهُنًّ. (نور/۳۰-۳۱)

به مردان مؤمن بگو: از بعضی نگاه‌های خود (نگاه‌های غیر مجاز) چشم‌پوشی کنند و دامن خود را حفظ کنند. این برای پاک‌تر ماندن آنان بهتر است. خداوند به آنچه انجام می‌دهند آگاه است. – به زنان با ایمان بگو چشمان‌شان را (از نامحرم) فرو بندند و دامن خود را حفظ کنند.

 

اَللهُ تَعالی: یَعلَمُ خائِنَةَ الاَعیُنِ وَ ما تُخفی الصُّدورِ. (غافر/۱۹)

[خداوند] چشم هایی را که به خیانت [به نامحرمان] می نگرد و آنچه را سینه‌ها پنهان می‌دارند، می‌داند.

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: لَكُمْ أَوَّلُ نَظْرَةٍ إِلَی الْمَرْأَةِ فَلَا تُتْبِعُوهَا بِنَظْرَةٍ أُخْرَی‏ وَ احْذَرُوا الْفِتْنَة… (بحار الانوار  ج ۱۰ ص ۱۱۰)

نخستين نگاهی كه به زن می‌‏افتد از آن شما است، ولی نگاه ديگری به دنبال نگاه اول نكنيد و از گرفتاری كناره گيريد…

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: اللَّحْظُ رَائِدُ الْفِتَنِ. (مستدرك الوسائل ج ‏14 ص 271)

چشم چرانی، قاصد فتنه‏ هاست.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: النَّظْرَةُ بَعْدَ النَّظْرَةِ تَزْرَعُ فِي الْقَلْبِ الشَّهْوَةَ وَ كَفَی بِهَا لِصَاحِبِهَا فِتْنَةً. (کتاب من لا يحضره الفقيه ج ‏۴ ص ۱۸)

چشم‌چرانی و نگاه كردن بار دوّم، تخم شهوت را در دل انسان می‌کارد و چنین کاری برای نگاه کننده کافی است که منشاء فتنه گردد.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ نَظَرَ إِلَی امْرَأَةٍ فَرَفَعَ بَصَرَهُ إِلَی السَّمَاءِ أَو غَمَّضَ بَصَرَهُ‏ لَمْ يَرْتَدَّ إِلَيْهِ بَصَرُهُ حَتَّی يُزَوِّجَهُ اللَّهُ مِنَ الْحُورِ الْعِينِ. (کتاب من لا يحضره الفقيه ج ‏۳ ص۴۷۳)

هر كس ديده‌‏اش بر زنی افتد و چشم به سوی آسمان بالا برد و يا آن را روی هم گذارد، چشم باز نگرداند، مگر آنكه خداوند يك تن از حوریان بهشتی را به همسری وی درآورد.

 

عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَلَمَةَ الْحَرِيرِيِّ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) عَنْ قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَ‏ {يَعْلَمُ خائِنَةَ الْأَعْيُنِ.}‏ (غافر/۱۹) فَقَالَ أَ لَمْ‏ تَرَ إِلَی‏ الرَّجُلِ‏ يَنْظُرُ إِلَی الشَّيْ‏ءِ وَ كَأَنَّهُ لَا يَنْظُرُ إِلَيْهِ فَذَلِكَ خَائِنَةُ الْأَعْيُنِ. (بحار الأنوار ج ‏4 ص 80)

عبد الرحمن بن سلمه حریری: در باره قول خدای عزیز و بلندمرتبه كه فرموده است:‏{خداوند خيانت چشم‏‌ها را می‏‌داند.} پرسيدم، فرمود: آيا نديده‌‏ای كه گاهی شخصی چيزی را طوری نگاه می‌‏كند كه گويا به آن نظر نمی‏‌كند؟! اين است خيانت چشم‌ها.

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: وَ لَمْحَ الْعُيُونِ مَصَائِدُ الشَّيْطَان‏. (تحف العقول ص ۱۵۱)

و چشم ‏چرانی، دام‌های شيطان است.

 

۳-۲- چشم زخم

اَللهُ تَعالی: وَ إِنْ يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَ يَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ. (قلم/۵۱)

و کافران چون قرآن را شنیدند، نزدیک بود تو را با چشمانشان بلغزانند و از پای درآورند و می‌گویند: بی‌تردید او دیوانه است!

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: لَوْ كَانَ شَيْ‏ءٌ يَسْبِقُ الْقَدَرَ لَسَبَقَهُ الْعَيْن‏. (بحار الانوار  ج ۶۰ ص ۲۶)

اگر چيزی بر قضا و قدر پيشی می‌گرفت، همان چشم زدن بود.

 

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ لَا رُقْيَةَ إِلَّا مِنْ حُمَةٍ وَ الْعَيْنِ‏. (بحار الانوار  ج ۶۰ ص ۲۶)

وِرد، (اثری) جز نيش زهردار يا چشم زدن ندارد.

 

اَلْبَاقِرُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: إِنَّ السَّحَرَةَ لَمْ يُسَلَّطُوا عَلَی شَيْ‏ءٍ إِلَّا الْعَيْن‏. (بحار الانوار  ج ۶۰ ص ۲۴)

به راستی جادوگران را تسلط بر چيزی نيست مگر چشم زدن.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ أَعْجَبَهُ مِنْ أَخِيهِ شَيْ‏ءٌ فَلْيُبَارِكْ عَلَيْهِ فَإِنَّ الْعَيْنَ حَق‏. (بحار الانوار ج ۶۰ ص ۲۶)

هر كه از چيزی كه برادرش دارد، خوشش آيد، بگويد: مبارك باشد! زيرا چشم زدن حقیقت دارد.

 

۴- نگاه پسندیده

4-1- نگاه عبرت آمیز

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا نَظَرَ اعْتَبَر… وَ الْمُنَافِقُ إِذَا نَظَرَ لَهَا… (تحف العقول ص۲۱۲)

به راستی، مؤمن چون بنگرد، عبرت گيرد… و منافق چون بنگرد، سرگرمی است‏…

 

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ أَوْصَانِي رَبِّي بِتِسْعٍ أَوْصَانِي بِالْإِخْلَاصِ فِي السِّرِّ وَ الْعَلَانِيَةِ وَ الْعَدْلِ فِي الرِّضَا وَ الْغَضَبِ… وَ نَظَرِي عَبَراً. (تحف العقول ص۳۶)

پروردگارم مرا به نُه چيز سفارش كرد: اخلاص در نهان و آشكار و عدالت در خرسندی و خشم،… و نگاهم برای عبرت باشد.

 

4-2- نگاه عبادت آمیز

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ النَّظَرُ إِلَی عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عِبَادَةٌ وَ النَّظَرُ إِلَی الْوَالِدَيْنِ بِرَأْفَةٍ وَ رَحْمَةٍ عِبَادَةٌ وَ النَّظَرُ فِي‏ الْمُصْحَفِ‏ عِبَادَةٌ وَ النَّظَرُ إِلَی الْكَعْبَةِ عِبَادَةٌ. (مناقب ابن شهرآشوب ج ‏۳ ص ۲۰۲)

نظر به علی بن ابی‌طالب (علیه السلام) ، نظر به پدر و مادر از روی دلسوزی و رحمت، نظر در قرآن و نظر به کعبه، عبادت است.

 

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ مَنْ نَظَرَ إِلَی كِتَابَةٍ فِي فَضَائِلِهِ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ الذُّنُوبَ الَّتِي اكْتَسَبَهَا بِالنَّظَر. (امالی صدوق ص ۱۳۸)

و هر كه نگاه کند به نوشته‌ه‌ای در فضائل علی ابن ابیطالب، خداوند گناهان چشم او را بیامرزد.

 

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ النَّظَرُ إِلَی عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) عِبَادَةٌ وَ ذِكْرُهُ عِبَادَةٌ وَ لَا يُقْبَلُ إِيمَانُ عَبْدٍ إِلَّا بِوَلَايَتِهِ وَ الْبَرَاءَةِ مِنْ أَعْدَائِهِ. (امالی صدوق ص ۱۳۸)

نگاه بر علی بن ابی طالب (علیه السلام) عبادتست و ذکرش عبادتست و ايمان بنده پذيرفته نيست، جز به ولايت او و برائت از دشمنان او.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ:… اللَّهُمَ‏ أَرِنِي‏ الطَّلْعَةَ الرَّشِيدَةَ وَ الْغُرَّةَ الْحَمِيدَةَ وَ اكْحُلْ نَاظِرِي بِنَظْرَةٍ مِنِّي إِلَيْه‏… (بحار الانوار ج ۵۳ ص ۹۶ – دعای عهد با امام زمان علیه السلام)

خداوندا! آن طلعت رعنا و آن صورت زيبا را به من بنما و با نگاهی كه به وی می‌كنم، ديدگانم را روشن گردان.

 

4-3- نگاه صبر آمیز

مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَی عَنِ الْأَشْعَرِيِّ رَفَعَهُ إِلَی أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) أَنَّهُ قَالَ لِبَعْضِ‏ أَصْحَابِهِ‏ أَ مَا تَدْخُلُ‏ السُّوقَ‏ أَ مَا تَرَی الْفَاكِهَةَ تُبَاعُ وَ الشَّيْ‏ءَ مِمَّا تَشْتَهِيهِ فَقُلْتُ بَلَی وَ اللَّهِ فَقَالَ أَمَا إِنَّ لَكَ بِكُلِّ مَا تَرَاهُ وَ لَا تَقْدِرُ عَلَی شِرَائِهِ وَ تَصْبِرُ عَلَيْهِ حَسَنَةً. (بحار الأنوار ج ‏69 ص 42)

امام صادق (علیه السلام) به برخی از یاران خود فرمود: آیا وارد بازار شده‌ای و میوه‌ها و دیگر چیزهایی را که دوست داری، دیده‌ای؟ گفتم: والله آری. فرمود: در عوض هرآنچه که می‌بینی، اما قدرت خرید آن را نداری و بر آن صبر پیشه می‌کنی، خداوند به تو پاداش می‌دهد.

 

4-4- نگاه به سبزه و آب

اَلْكَاظِمُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: ثَلَاثَةٌ يَجْلُونَ‏ الْبَصَرَ النَّظَرُ إِلَی‏ الْخُضْرَةِ وَ النَّظَرُ إِلَی الْمَاءِ الْجَارِي وَ النَّظَرُ إِلَی الْوَجْهِ الْحَسَنِ. (محاسن ج ۲ ص ۶۲۲)

سه چيز ديده را روشن كند : به سبزه نگريستن، به آب روان نگريستن و به روی زيبا نگريستن.

 

4-5- نگاه مصلحت آمیز

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: أَلَا إِنَّ أَبْصَرَ الْأَبْصَارِ مَا نَفَذَ فِي الْخَيْرِ طَرْفُهُ‏.(نهج البلاغه خطبه ۱۰۵)

بدانيد! بيناترين ديده، ديده‌‏ای است كه نگاهش به خير و صلاح باشد.

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: يَا أَهْلَ الْكُوفَةِ مُنِيتُ‏ مِنْكُمْ‏ بِثَلَاثٍ‏… صُمٌّ ذَوُو أَسْمَاعٍ وَ بُكْمٌ ذَوُو كَلَامٍ وَ عُمْيٌ ذَوُو أَبْصَار!… (نهج البلاغه خطبه ۹۷)

ای اهل كوفه! من به سه خصلت كه در شما هست…  گرفتار شده‌ام: با اين كه گوش داريد، كر هستيد و با اين كه سخن می گوييد، گُنگ هستید و با اين كه چشم داريد، كوريد!

 

۵- دعای نگاه به آینه

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ نَظَرَ أَحَدُكُمْ إِلَی الْمِرْآةِ فَلْيَقُلْ «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَنِي فَأَحْسَنَ خَلْقِي وَ صَوَّرَنِي فَأَحْسَنَ صُورَتِي وَ زَانَ مِنِّي مَا شَانَ مِنْ غَيْرِي وَ أَكْرَمَنِي بِالْإِسْلَام.‏». (تحف العقول ص ۱۰۲)

هر گاه يكی از شما در آينه بنگرد بايد بگويد: «سپاس خدای را كه مرا آفريد و زيبايم ساخت و نقشبندی كرد و صورتی نيكويم بخشيد و در من آراست آنچه را كه از ديگری بكاست و مرا به اسلام گرامی داشت».

 

۶- حفظ نگاه

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: قَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) أَيُّ شَيْ‏ءٍ خَيْرٌ لِلْمَرْأَةِ فَلَمْ يُجِبْهُ أَحَدٌ مِنَّا فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِفَاطِمَةَ (عَلَيْها سَلَامُ) فَقَالَتْ مَا مِنْ‏ شَيْ‏ءٍ خَيْرٌ لِلْمَرْأَةِ مِنْ أَنْ لَا تَرَی رَجُلًا وَ لَا يَرَاهَا فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ (صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) فَقَالَ صَدَقَتْ إِنَّهَا بَضْعَةٌ مِنِّي. (مستدرك الوسائل ج ‏۱۴ ص ۲۸۹)

رسول خدا (صلی الله عليه و آله) از ما پرسيدند: چه چيزی برای زن بهتر است؟ كسی از ما پاسخ نداد. من اين سؤال را برای فاطمه (عليها السلام) ذكر كردم او گفت: چيزی برای زن بهتر از اين نيست كه مرد نامحرمی را نبيند و مرد نامحرمی او را نبيند. پس از آن، اين جريان را برای رسول خدا (صلی الله عليه و آله) ذكر كردم. حضرت فرمود: فاطمه درست گفته است. فاطمه پاره‌ی تن من است.

 

سُئل الصَّادِقُ(عَلَيْهِ السَّلَامُ):‏ مَا لِلرَّجُلِ أَنْ يَرَی مِنَ الْمَرْأَةِ إِذَا لَمْ يَكُنْ لَهَا بِمَحْرَمٍ؟ قَالَ: الْوَجْهَ وَ الْكَفَّيْنِ وَ الْقَدَمَيْن‏. (خصال ج  ۱ ص ۳۰۲)

به امام صادق (علیه السلام) عرض كردم آنچه مرد می‌تواند از زن نامحرم ببيند چيست؟ فرمود: نگاه به صورت و کف دست‌ها و روی پاها جایز است. (بدون شهوت)

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ‏ غَضَ‏ طَرْفُهُ‏ أَرَاحَ‏ قَلْبَهُ‏. (غرر الحکم ص ۶۶۳)

هر كه چشم خود را پایين اندازد، قلب خود را آسايش دهد.

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ غَضَّ طَرْفَهُ قَلَّ أَسَفُهُ وَ أَمِنَ تَلَفَه‏. (تصنیف غرر ص ۲۶۰)

هر كس كه چشمش را فرو بندد، اندوهش كم شود و از نابودی‏‌ در امان باشد.

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَنْ عَفَّتْ أَطْرَافُهُ حَسُنَتْ‏ أَوْصَافُه.‏ (تصنیف غرر ص ۲۵۶)

کسی که نگاه‌هایش کنترل شود، صفاتش نیکو گردد.

 

۷- آثار نگاه حرام

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ النَّظَرُ سَهْمٌ‏ مَسْمُومٌ‏ مِنْ‏ سِهَامِ‏ إِبْلِيسَ‏ فَمَنْ تَرَكَهَا خَوْفاً مِنَ اللَّهِ أَعْطَاهُ اللَّهُ إِيمَاناً يَجِدُ حَلَاوَتَهُ فِي قَلْبِهِ. (بحار الانوار ج ۱۰۱ ص ۳۸)

نگاه حرام، تیری از تیرهای مسموم شیطان است كه هر كس از ترس خدا آن را ترك كند، خداوند چنان ایمانی به او عطا فرمايد كه از درون خویش، شیرینی و مزه‌ی آن را احساس می‌کند.

 

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ لِكُلِ‏ عُضْوٍ مِنِ‏ ابْنِ‏ آدَمَ‏ حَظٌّ مِنَ‏ الزِّنَا فَالْعَيْنُ زِنَاهُ النَّظَرُ وَ اللِّسَانُ زِنَاهُ الْكَلَامُ… (بحار الانوار ج  ۱۰۱ ص ۳۸)

هر کدام از اعضای فرزند آدم بهره‌ای از زنا دارد: زنای چشم، نگاه کردن (حرام)؛ زنای زبان، سخن گفتن(حرام).

 

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ مَنْ‏ مَلَأَ عَيْنَهُ‏ مِنْ‏ حَرَامٍ‏ مَلَأَ اللَّهُ‏ عَيْنَهُ‏ يَوْمَ‏ الْقِيَامَةِ مِنَ‏ النَّارِ إِلَّا أَنْ يَتُوبَ وَ يَرْجِع‏… (بحار الانوار ج ۷۳ ص ۳۳۴)

هر كه چشم خود را از حرام پر كند، خداوند در روز قيامت چشم او را از آتش پُر گرداند، مگر اينكه توبه كند و از عمل خود دست بردارد.

 

اَلسّجادُ عَلَيْهِ السَّلَامُ:… وَ أَمَّا حَقُّ بَصَرِكَ فَغَضُّهُ عَمَّا لَا يَحِلُّ لَكَ وَ تَرْكُ ابْتِذَالِهِ إِلَّا لِمَوْضِعِ عِبْرَةٍ تَسْتَقْبِلُ بِهَا بَصَراً أَوْ تَسْتَفِيدُ بِهَا عِلْماً فَإِنَّ الْبَصَرَ بَابُ الِاعْتِبَار… (تحف العقول ص ۲۵۷-رساله حقوق)

و امّا حقّ چشم تو اين است كه آن را از هر ناروا و حرامی فرو بندی، و آن را جز در موارد عبرت انگيزی كه در پرتو آن بينش يا دانشی می‌‏يابی، بكار نبری و فرسوده‏ اش نسازی. زيرا چشم، درب ورودی عبرت است.

 

أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: كَمْ مِنْ نَظْرَةٍ جَلِيَتْ حَسْرَة. (تصنیف غرر ص ۲۶۰)

چه بسا نگاهی كه حسرت و ندامتی را در پی می‌‏آورد.

 

۸- شیوه های ابطال نگاه سحر آمیز

8-1- استمداد از خداوند

اَللهُ تَعالی: فَلَمَّا أَلْقَوْا قَالَ مُوسَیٰ مَا جِئْتُمْ بِهِ السِّحْرُ إِنَّ اللَّهَ سَيُبْطِلُهُ إِنَّ اللَّهَ لَا يُصْلِحُ عَمَلَ الْمُفْسِدِينَ. (یونس/۸۱)

پس هنگامی که افکندند، موسی گفت: آنچه را در این صحنه آوردید، جادوست؛ مسلماً خدا آن را به زودی باطل می‌کند، بی‌تردید خدا، کار مفسدان را به سامان نمی‌آورد.

 

اَللهُ تَعالی: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ  قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ  مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ  وَمِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ  وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ  وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ. (فلق/۱-۵)

بگو: به پروردگار سپیده دم پناه می‌برم، از زیان مخلوقاتی که ضرر می‌رسانند، و از زیان شب هنگامی که با تاریکی‌اش درآید (انواع حیوانات موذی و انسان‌های فاسق و فاجر که برای ضربه زدن به انسان در کمین‌اند) و از زیانِ زنان دمنده ( جادوگر) در گره‌ها (می دمند ) و از زیان حسود، زمانی که حسد می‌ورزد.

 

اَلرَسُولُ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:‏‏ لَا عَدْوَی وَ لَا طِيَرَةَ وَ لَا هَامَ وَ الْعَيْنُ حَقٌّ وَ الْفَأْلُ حَقٌّ فَإِذَا نَظَرَ أَحَدُكُمْ إِلَی إِنْسَانٍ أَوْ دَابَّةٍ أَوْ إِلَی شَيْ‏ءٍ حَسَنٍ فَأَعْجَبَهُ فَلْيَقُلْ: «آمَنْتُ بِاللَّهِ وَ صَلَّی اللَّهُ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ» فَإِنَّهُ لَا يَضُرُّهُ عَيْنُهُ. (بحار الانوار ج ۶۰ ص ۱۸)

نه دشمنی است، نه بدفالی و نه هام، چشم زدن درست است، و خوش فالی هم درست است. و چون يكی از شماها آدمی يا حيوانی يا چيزی ديد و خوشش آمد، بايد بگويد: «آمَنْتُ بِاللَّهِ وَ صَلَّی اللَّهُ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ» كه چشمش آن را زيان نزند.

 

اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: الْعَيْنُ حَقٌّ وَ لَيْسَ تَأْمَنُهَا مِنْكَ عَلَی نَفْسِكَ وَ لَا مِنْكَ عَلَی غَيْرِكَ فَإِذَا خِفْتَ شَيْئاً مِنْ ذَلِكَ فَقُلْ:«مَا شَاءَ اللَّهُ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ» ثَلَاثا. (بحار الانوار ج ۶۰ ص ۲۶)

چشم زدن حقیقت دارد و تو از آن بر خودت و از خودت بر ديگران در امان نيستی و اگر از آن نگرانی بر چيزی سه بار بگو: «مَا شَاءَ اللَّهُ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ.».

 

8-۲- حرز برای ایمنی از چشم زخم

حرز لمولانا و مقتدانا أمير المؤمنين علیه السلام، يُكْتَبُ وَ يُشَدُّ عَلَی الْعَضُدِ الْأَيْمَنِ وَ هُوَ: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيم‏… تَبَارَكَ‏ اللَّهُ‏ أَحْسَنُ‏ الْخالِقِينَ‏ باهيا شراهيا حَيّاً قَيُّوماً بِالاسْمِ‏ الْمَكْتُوبِ‏ عَلَی جَبْهَةِ إِسْرَافِيلَ اطْرُدُوا عَنْ صَاحِبِ هَذَا الْكِتَابِ كُلَّ جِنِّيٍّ وَ جِنِّيَّةٍ وَ شَيْطَانٍ وَ شَيْطَانَةٍ وَ تَابِعٍ وَ تَابِعَةٍ وَ سَاحِرٍ وَ سَاحِرَةٍ وَ غُولٍ وَ غُولَةٍ وَ كُلِّ مُتَعَبِّثٍ وَ عَابِثٍ يَعْبَثُ بِابْنِ آدَمَ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ وَ صَلَّی اللَّهُ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ. (مهج الدعوات ص ۹)

امير المؤمنين (عليه السّلام) اين حرز را می‏ نوشت و بر بازوی راست مبارك خود می‌‏بست‏ و آن: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيم‏… بلند است‏ خدا كه نيكوتر است از همه خلق‏ كننده‌‏ها، ای ازلی! ای دايمی! ای هميشه! ای زنده قائم به امور خلايق‏ به سبب نام نوشته ‏شده بر پيشانی اسرافيل! از صاحب اين نوشته دور كنيد هر مرد جنّی را و زن جنّی را و مرد شيطان را و زن شيطان را و مرد تابع او را و زن تابع او را و مرد سحركننده و زن سحركننده را و مرد ديو و زن ديو و هر جنّی بسيار بازيگر و هر بازی‌‏كننده كه بازی كند به ابن آدم، و نيست قدرتی و نه قوّتی مگر به خداوند كه بلند است و بزرگ است، و رحمت فرستد خدا بر سيّد ما كه محمّد است و بر آل او كه پاكيزه و پاكند.